Cathy Glass „Nikomu nie powiem”

Cathy Glass, Nikomu nie powiem, Hachette, Warszawa 2012, 329 s.

Siedmioletni Reece został oddany pod opiekę rodziny zastępczej jako ostatni z sześciorga rodzeństwa. W domu Cathy zjawił się po miesiącu ciągłych przeprowadzek, ponieważ czworo kolejnych opiekunów nie poradziło sobie z jego agresywnym zachowaniem. Cathy, mająca doświadczenie w prowadzeniu rodziny zastępczej i znana z dobrego podejścia do trudnych dzieci, przyjmuje Reece’a pod swój dach, choć o historii jego rodziny nie wie prawie nic. Powoli Reece przywiązuje się do Cathy i jej dzieci, a także uczy się ufać osobom w swoim nowym otoczeniu. Z uporem odmawia jednak odpowiedzi na pytania dotyczące jego własnej rodziny, co każe przypuszczać, że za jego zachowaniem kryje się coś, o czym pracownicy opieki społecznej jeszcze nie wiedzą. Kiedy Cathy wreszcie otrzymuje dokumentację Reece’a, odkrywa szokującą prawdę, która przekracza jej wszelkie wyobrażenia…

Podziwiam Cathy Glass za to, co robi dla wszystkich tych dzieci, które mają popapranych rodziców wierzących w swe niezbywalne prawa dzięki naiwności brytyjskiej opieki społecznej. Jednocześnie nóż mi się w kieszeni otwiera, kiedy czytam o siedmiolatku niepotrafiącym się ubrać i podetrzeć się, bo nie nauczyła go tego matka, która jednocześnie potrafi tylko wymagać od innych i nic od siebie. Styl wychowywania proponowany przez Tracey i jej męża to jaskrawy dowód na to, że nie wszyscy powinni mieć dzieci. Żeby jeździć rowerem, trzeba mieć kartę rowerową, żeby jeździć samochodem, trzeba zdać egzamin na prawo jazdy. Wszędzie potrzebne są kursy, zaświadczenia, wykształcenie. Tymczasem nikt do tej pory nie zadbał, aby uświadomić przyszłych rodziców, aby nauczyć ich odpowiedzialności i choćby podstawowych zasad. Cokolwiek jest robione w tym kierunku, nie wystarcza. Nie ma obowiązku udowodnienia, że będzie się dobrym rodzicem. To muszą udowadniać osoby starające się o adopcję, naturalni rodzice mogą być najgorszymi menelami, a i tak najczęściej pozostają bezkarni. Opieka socjalna w Wielkiej Brytanii zajmuje się skutkami, zaniedbując przyczyny. Tym samym powstają potem książki o dzieciach zaniedbanych, molestowanych, nieprzystosowanych, które wychowywały się w dysfunkcyjnych rodzinach mieszkających w mieszkaniach zapewnionych przez państwo, korzystających z zasiłków wypłacanych przez państwo i mających wybitnie roszczeniową postawę nie dając nic od siebie. Gorzej, najczęściej dzieci są nie tylko zaniedbane, ale wykorzystywane w sposób, który byłby nie do przyjęcia przez każdego normalnego człowieka.

Cathy Glass udowadnia, że cierpliwość i miłość mogą czynić cuda, mogą pomóc nieszczęśliwym dzieciom uciec z zaklętego kręgu stosowania przemocy. Niestety, nie zawsze się to udaje. Matka chłopca sama będąca ofiarą, nie znała innych wzorców i tym samym nie potrafiła zrozumieć, jak wielką krzywdę wyrządza swoim dzieciom. Życie jakie było udziałem Tracey mogłoby stać się kanwą niejednego scenariusza o patologii. Niestety, to działo się naprawdę.

Moja ocena: 5

Cathy Glass „Skrzywdzona”

Cathy Glass, Skrzywdzona, Hachette Polska, Warszawa 2009, 340 s.

Mała Jodie jest pełnym agresji dzieckiem, niechcianym i przekazywanym do kolejnych rodzin zastępczych. Jej ostatnią nadzieją jest Cathy Glass, pracownica opieki społecznej. Kobieta, poznając dziewczynkę, powoli odkrywa wstrząsającą historię dziecka skrzywdzonego przez swych najbliższych. Prawdziwa i bardzo trudna historia, po której nie pozostaje się obojętnym.

Na okładce książki widnieje smutna buzia ślicznego dziecka. W Jodie Brown, która trafiła do Cathy Glass w wieku niespełna ośmiu lat nie było nic ślicznego. Dziewczynka miała sporą nadwagę, agresją mogłaby obdzielić tuzin innych dzieci, była opóźniona a jedną z form jej protestu było załatwianie się pod siebie. Chociaż pochodziła z rodziny podwyższonego ryzyka, zabrano ją od rodziców dopiero wówczas, gdy w poczuciu bezsilności i buntu podpaliła psa. Nim trafiła do Cathy Glass, Jodie przebywała u czterech rodzin zastępczych. Krótko, bo nikt nie potrafił dać sobie rady z jej agresją i wypróżnianiem się na złość innym. Kupowano jej wszystko, czego chciała i karmiono ją śmieciowym jedzeniem, aby tylko zamilkła. Nikt nie wnikał skąd wzięło się takie zachowanie ani zastępczy opiekunowie, ani opiekunka społeczna Eileen, która chyba pomyliła zawody, bo jej postępowanie było dalekie od profesjonalizmu, Jodie nie odwiedzała, nie interesowała się jej potrzebami i problemami.

Cathy Glass przyznała, że sama była bliska poddania się i tylko świadomość, że liczono na nią i była przysłowiową ostatnią deską ratunku, powstrzymała ją od odesłania dziecka. Szybko okazało się, że ataki złości i nadwaga to skutki strasznej przeszłości dziewczynki „przeoczonej” przez opiekę społeczną. Rodzice Jodie notowani byli jako alkoholicy i narkomani, ale nikt nie wiedział jak bardzo są zwyrodniali.

Czytając „Skrzywdzoną” czułam złość, gniew i mdłości. Nie była to pierwsza drastyczna opowieść z jaką miałam do czynienia, a jednak poruszyła mnie tak, jakbym nigdy wcześniej nie słyszała o złu. Czytając fragmenty, kiedy Jodie „odsłaniała” się przed Cathy Glass, kiedy opowiadała o strasznym wykorzystaniu ze strony ojca, matki, potem „ciotek” i „dziadków” sądząc, iż molestowanie seksualne jest czymś zwyczajnym acz bolesnym, czułam wściekłość, słowa dziecka przyprawiały o wymioty ze wstrętu i niedowierzania. Gwałcona przez ojca od czasu, gdy skończyła osiemnaście miesięcy, Jodie nie miała oparcia w matce, która również „eksperymentowała” na niej. Podobnie działo się z „gośćmi”, którym udostępniano Jodie, a właściwie jej ciałko. Nie znała innego życia, tylko ból, poniżenie i krzyk. Zatrzymała się umysłowo na etapie czterolatka, nie chciała mieć kontaktu ze światem, który ją krzywdził. Kiedy zaś zaczęła o tym mówić, nie doszło do nieoczekiwanego ozdrowienia, stan dziewczynki zaczął pogarszać się jeszcze bardziej, umysł przeładowany koszmarnymi wspomnieniami uciekł w zaburzenia dysocjacyjne tożsamości. Chwilami „przejmował” ją dorosły mężczyzna, czasami czteroletnia dziewczynka. Nocne koszmary stały się regułą.

Opowieść o Jodie nie ma happy endu. Chociaż udało się skazać jej ojca, matkę uniewinniono, a krzywda wyrządzona przez te potwory nazywane rodzicami, stała się nieodwracalna. Jodie trafiła do ośrodka, w którym co prawda zajęto się nią troskliwie, ale największa troska spóźniona o sześć lat nie przyniesie cudownego ozdrowienia. Jodie została zniszczona i za to jej rodzice nie odpowiedzieli. Nie ponieśli kary za uczynienie z córki seksualnej zabawki, za doprowadzenie jej do stanu, kiedy nie potrafiła być normalnym dzieckiem umiejącym kontaktować się z dorosłymi i wchodzącym w interakcje z rówieśnikami. Jej osobowość i co za tym idzie – życie, zostały zniszczone nieodwracalnie.

„Skrzywdzona” jest lekturą trudną, nieprzyjemną i przygnębiającą. Cathy Glass ukazała wszystkie wady i niedociągnięcia brytyjskiej opieki społecznej, ignorancji pracowników, której ofiarą padła żywa istota. Glass opisała jeden, znany jej przypadek, ale portretując takie osoby jak Eileen dała do zrozumienia, że nie ma szans na poprawę losu innych dzieci, dopóki nie będzie w instytucjach socjalnych więcej empatii i zrozumienia, a mniej brania ciągłych urlopów i zbierania metrów akt bez ich czytania.

Ważna, potrzebna książka. Glass zdając relację z miesięcy, które Jodie spędziła z nią i jej rodziną, ukazuje przy okazji, jak należy kochać mądrze i postępować odpowiedzialnie.

Moja ocena: 6

Cathy Glass „Najsmutniejsze dziecko”

Cathy Glass, Najsmutniejsze dziecko, Hachette Polska, Warszawa 2010, 398 s.

Łza spłynęła po policzku Donny. Potem następna. „Mama mówi, że muszę zmyć ten brud, ale on nie chce zejść, choć wciąż próbuję.” Patrzyłam, nie wiedząc jak zareagować, a Donna przełożyła szczoteczkę i zaczęła szorować drugą dłoń z dziką determinacją w oczach.

Wzruszająca opowieść i dziesięcioletniej Donnie, krzywdzonej przez matkę i rodzeństwo. Znęcali się nad nią fizycznie i psychicznie na wszelkie sposoby, bo była „najsłabsza w miocie“. Gdy trafiła do rodziny zastępczej Cathy Glass, jej traumatyczne przeżycia wyszły na jaw. To książka o cudownej, uzdrawiającej sile miłości. Gdy dziecko jest kochane, nawet najgorsze przeżycia odchodzą w zapomnienie.

Z tego co wiem, Cathy Glass napisała już kilka książek o swoich podopiecznych. Niestety do tej pory mogłam przeczytać tylko „Najsmutniejsze dziecko”. I prawdopodobnie tak pozostanie na czas nieokreślony.

Cathy Glass pisze z miłością i troską. Jest samotną matką i samotnym rodzicem zastępczym, trafiają do niej dzieci w różny sposób skrzywdzone przez los, przebywają przez pewien czas i są przekazywane dalej. Chociaż brzmi to bezdusznie, Glass wkłada całe serce i rozum w pracę z tymi dziećmi, by pomóc im zrozumieć siebie i poczuć, jak to jest być kochanym, przygotowuje je do dalszego życia.

Po „Porzuconym” Johna Lahutskiego i Alana Philpsa historia Donny nie wydaje się aż tak dramatyczna. Ale przecież każde dziecko chce być kochane i chce kochać. Tymczasem zachowanie matki dziewczynki jest karygodne. Jest podłe. Nie tylko molestowanie seksualne jest złe, tortury psychiczne, znęcanie się fizyczne też pozostawiają po sobie ślad. Ciężko jest pojąć, że matka nie kocha swego dziecka, ale co powiedzieć o matce, która swe dziecko dodatkowo dręczy, szczuje na nie rodzeństwo i spycha do roli sprzątaczki, osoby zbędnej? Czytając opowieść Glass czułam przygnębienie i smutek. Z jednej strony instytucje państwowe starają się pomóc małej Donnie, z drugiej – wciąż narażają ją na stres, na spotkania z matką, która nie przepuszcza okazji, aby dać dziewczynce do zrozumienia jak mało dla niej znaczy, jak zbędna jest w jej życiu.

Historia opisana przez Cathy Glass daje jednak nadzieję. Nie ma tu przesłodzonych sytuacji, autorka nie robi z siebie świętej. Ukazuje za to, że obowiązki i miłość mogą iść ze sobą w parze. Otacza małą Donnę opieką, wprowadza w ustabilizowany świat swego domu i krok po kroku zdobywa zaufanie dziecka. Nie jest to ani szybki, ani łatwy proces. Ale zwycięstwo i uśmiech dziewczynki jest największą nagrodą.

Podoba mi się styl pisania pani Glass, podoba mi się sposób, w jaki traktuje dzieci i swoje, i te, którym zastępuje matkę. Podoba mi się miłość i konsekwencja w sposobie na życie, jaki ukazuje. Podoba mi się to, że historia opowiedziana przez Glass daje nadzieję, że ktoś myśli o zaniedbanych, krzywdzonych dzieciach, że jest ktoś, komu zależy.

Moja ocena: 5