Dorota Sumińska „Dalej na czterech łapach”

Dorota Sumińska, Dalej na czterech łapach, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2012, 290 s.

Kontynuacja bestsellerowej „Autobiografii na czterech łapach!”. Dom pełen kochających się ludzi i ocalonych zwierząt. Miejsce, w którym rodzą się wspaniałe pomysły na książki, na życie i na to, jak poprawić świat. Dorota Sumińska opowiada o swoich pasjach, podróżach, o nowo poznanych ludziach i zwierzętach…

Dorota Sumińska kończąc pierwszą część swojej autobiografii znalazła się na kolejnym życiowym zakręcie. Zachowała jednak optymizm, a czytając kontynuację, okazało się, że miłość można znaleźć nawet w późnym lecie życia. „Dalej na czterech łapach” to opowieść o kobiecie spełnionej. Dom pod lasem, gdzie mieszka, stał się schronieniem dla wszelakich zwierząt (z polną myszą włącznie). Tutaj Dorota Sumińska pisze swoje książki o zwierzętach, pracuje nad projektami ochrony przyrody, czy akcji społecznych na rzecz zwierząt. Stąd wyrusza w dalekie podróże.

W kontynuacji problem bezmyślności i okrucieństwa wobec słabszych istot nabiera szerszego kontekstu. Pani doktor miała okazję wyjechać do Indonezji i na Borneo. Odwiedziła sierociniec orangutanów, przejmująco napisała o płytkich zachciankach ludzi, którzy chcą mieć „małpkę”, wobec czego w imię ich egoizmu, kłusownicy zabijają matki, aby odebrać im małe orangutany. Nie nazwała ich zresztą ludźmi, lecz postawiła sprawę jasno: klienci to bestie.

„Dalej na czterech łapach” jest oczywiście autobiografią, ale autorka ponownie stara się przybliżyć czytelnikom świat zwierząt, nauczyć szacunku do nich. Pisząc o śmierci Ciapka czy innych podopiecznych nigdy nie użyła słowa „zdechł”. Podobnie jak Dorota Sumińska, nie wyobrażam sobie, że można powiedzieć tak o ukochanym czworonogu. Już sam wydźwięk jest dla mnie pejoratywny. I tu pozwolę sobie na dygresję. Dziesięć lat temu, kiedy moja trójkolorowa kotka została uśpiona z powodu choroby, część znajomych i rodziny patrzyła na mnie jak na nawiedzoną idiotkę, gdy mówiłam: „Budyń nie żyje. Budyń odszedł.” Upewniali się: „Zdechła, znaczy?” Bo przecież to tylko zwierzę. Och nie! To po prostu stworzenie, najczęściej zależne od nas! Zastanawiałam się potem: Czepiam się? Przesadzam? Ale miałam swoje powody, bo skoro nawet kotu, psu czy innemu zwierzęciu nie należą się słowa poszanowania po śmierci, to jakim cudem człowiek może traktować zwierzęta z szacunkiem???

Podobała mi się kontynuacja „Autobiografii”. Może dlatego że podobnie jak autorka, pozwalam psu spać na moim łóżku (a pies do małych nie należy), a kota ulubionym miejscem do spania (i mruczenia) jest zagłębienie między moją szyją a uchem. Może nie zbieram „niespodzianek”, bo zwierzęta mi się udały i są czyste, ale na przykład teraz psica zrzuca zimowe futro i chociaż sprzątam sześć, siedem razy dziennie odkurzaczem, to i tak po chwili na podłodze jest pełno psiej sierści. Przeżyję. Bo tego wzroku pełnego psiej miłości nie zastąpi nic. Żadne pieniądze.

Czytając „Dalej na czterech łapach” warto się zastanowić nad własnym postępowaniem, nad postrzeganiem najmilszych czworonogów. Nie trzeba ze wszystkim się zgadzać z autorką, ale spojrzeć na naszych podopiecznych z nowej perspektywy – wskazane jest jak najbardziej.

Moja ocena: 5.5

Dorota Sumińska „Autobiografia na czterech łapach”

Dorota Sumińska, Autobiografia na czterech łapach, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2008, 356 s.

Barwne anegdoty, dramatyczne zwroty akcji i zabawne zdarzenia rodzinne tworzą malowniczą sagę, w której zwierzęta i ludzie grają pierwszoplanowe role. Historia zaczyna się na Wołyniu, gdzie pradziadek autorki, hrabia Adam Halka Ledóchowski, zakochany od pierwszego wejrzenia w pięknej Tatarce, porywa ją i poślubia. Wbrew konwenansom, w imię romantycznej miłości i wspólnej pasji do koni, żyją długo i szczęśliwie dając początek dynastii, ludzi mądrych, pełnych fantazji i wielkich miłośników zwierząt. Zagłębiając się w rodzinną sagę Doroty Sumińskiej, poznajemy również pokolenia zwierzęcych towarzyszy rodziny.

Zarówno ta część autobiografii, jak i kontynuacja, rzuciły mi się w oczy kiedy byłam w bibliotece. Kiedyś już słyszałam nazwisko Doroty Sumińskiej, więc zdecydowałam się bez zbędnych wahań.

Książka obowiązkowa nie tylko dla miłośników zwierząt. Dorota Sumińska pisze o przeszłości swojej rodziny w sposób szczególny, bowiem chociaż opowiada o swoich antenatach, o rodzicach i w końcu o swoim życiu, to głównymi bohaterami i tak są zwierzęta: konie, krowy, jeże, węże, myszy, trafiają się nawet wielbłądy, ale przede wszystkim: psy i koty. O czworonogach, które na co dzień są naszymi towarzyszami pisać interesująco jest o wiele łatwiej niż o takich krowach na przykład, prawda? A Dorota Sumińska swe wspomnienia zaczyna od opowieści o krowie właśnie, ulubienicy swojej prababki. Aza, tak się owa obficie obdarowująca mlekiem krowa nazywała, chodziła w biustonoszu chroniącym jej cenne wymię i mogła spacerować wszędzie: skubać kwiaty z gazonu lub odwiedzać jadalnię. I nikt nie mógł o niej powiedzieć złego słowa. Dalej pani doktor Sumińska barwnie opowiada o pradziadkowych koniach (Arabach), wilczycy dziadka Piotra – Torze, wychowanej przez psy, krzyżówkach swego ojca Edwarda Sumińskiego, który „pracował” nad żubroniami, wreszcie opisuje swoje lepsze i gorsze wybory, gdzie w tle zawsze były zwierzęta. Niewątpliwie największym z nich (zwierzęciem, nie: wyborem) był osiemdziesięciokilowy owczarek izerski, pies Ciaposław – wynik skrzyżowania owczarka kaukaskiego, bernardyna i owczarka podhalańskiego: wielki, silny i niezwykle czuły, przybrany ojciec Drapka, którego Dorota Sumińska znalazła jako pięciotygodniowe nieszczęście na śmietniku w Topolinie.

Takich opowieści – pogodnych i smutnych, w autobiografii jest mnóstwo. Warto zwrócić w tym miejscu uwagę, na styl i język pisania o czworonogach. Dorota Sumińska uwrażliwia czytelnika na indywidualność tak psich, jak i kocich charakterów. Podobnie rzecz ma się i z innymi zwierzętami. Niektóre są złośliwe z natury, chociaż chowane były od maleńkości w kochających domu, inne są ufne pomimo doznanych krzywd. Wszystkie jednak czują i nie wolno traktować ich jak zabawki czy maskotki. Zdolności gawędziarskie Dorota Sumińska odziedziczyła prawdopodobnie po dziadku (tym od wilczycy), bo autobiografia pełna jest anegdot i wspomnień ukazanych niby w lekkim stylu, ale przecież mówiących o sprawach ważnych.

Wielkim plusem książki pani doktor jest duża ilość zdjęć. Te najstarsze przedstawiają pradziadka Ledóchowskiego, te najnowsze – wszystkie zwierzęta przygarnięte przez Dorotę Sumińską. A po drodze pojawia się i młoda studentka weterynarii, i panna młoda, i mama ślicznej córeczki.

Spotkałam się z opinią, że pani Sumińska jest tak zakręcona na punkcie zwierząt, a z ludźmi nie zawsze jej wychodzi. Nie mnie oceniać nikogo, ale tyle jest wokół okrucieństwa wokół zwierząt, tyle bezmyślności, że osoby pokroju doktor Sumińskiej są jak najbardziej potrzebne. Jej słowa, apele i działalność, gdzie priorytetem są zwierzęta i mądra miłość do nich.

Moja ocena: 5

* * *

Sumińska Dorota; Autobiografia na czterech łapach;
Nasze życie warte jest tyle, ile dobrego zrobiliśmy dla innych. Warte jest tyle, ile dostało uśmiechów, okrzyków szczęścia, zamerdań ogonem, wymruczanych piosenek i uratowanych nawet malutkich, tycich żyć. Tak uważam.

Sumińska Dorota; Autobiografia na czterech łapach;
Sposób na życie to nie zawieść ufności tych, którzy od nas zależą. Jeśli doszłoby do sytuacji, w której nie byłoby ratunku dla moich zwierząt i miałoby je spotkać śmiertelne cierpienie, wolałabym wcześniej je uśpić — poddać eutanazji. Tak bym zrobiła. W takich sytuacjach w przypadku zwierząt jest to najuczciwszy wybór.

Eric Gurney „Jak żyć z wyrachowanym kotem” (cytaty)

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem;
Kot dokonał oględzin swego nowego domu i niezwłocznie przepędził z jaskini wszystkie szczury i myszy. Jak tylko skończył z nimi, zajął się żywnością. To skłoniło człowieka do przeniesienia wszystkich rzeczy wyżej i, być może, doprowadziło do wynalezienia stołu, który odtąd miał się stać kością niezgody między kotem a człowiekiem.

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem;
Kot jest kiepskim ojcem. Tak jak beztroski Francuz, w głębi serca jest kawalerem. Chce włóczyć się i być wolnym od odpowiedzialności za rodzinę, i mimo wygranej i umizgów czarującej kotki jest raczej gruboskórny i chodzi własnymi drogami. Wkrótce odchodzi w świat, szukając nowych podbojów. Wspomina dawne sukcesy i zbójeckie przygody, na przykład jak został zapędzony na dzwonnicę kościelną niczym biedny Quasimodo, w czasie gdy uczeń dzwonnika postanowił poćwiczyć.

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem;
Podstawowa edukacja polega na uczeniu kociąt, jak pozyskać sobie pana przez zwijanie się w kłębek na jego kolanach, mruczenie i kochające spojrzenia. To istotne, gdyż wówczas panu z trudem przyjdzie pozbyć się ich. W programie jest także łowienie wypchanych myszek, kawałków papieru, kłębków wełny i innych śmiesznych przedmiotów dla przypodobania się panu. Inne zasady pouczają, jak ma udawać niewinnego kot przyłapany podczas jedzenia na stole w jadalni, i jak ostrzyć pazury na sofie, która wkrótce przybierze wygląd źle ostrzyżonego owczarka.

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem;
Koty są wybredne w jedzeniu. Jeśli nie lubią tego, czym je karmisz, po prostu odmawiają posiłku. Nie prychnie na ciebie, lecz tylko spojrzy w miskę z miażdżącą pogardą, wzniesie ogon prosto ku górze i z nachmurzoną miną odejdzie przespać się gdzieś w kącie. Koty o zmyśle epikurejskim czynią tak przynajmniej raz w tygodniu, aby zapobiec pogarszaniu się jadła. To utrzymuje każdego w czujności i często postępowanie kota uwieńczone jest takim powodzeniem, że ludzie więcej czasu poświęcają planowaniu jego posiłków niż własnych. Świadczy to o mądrości kota.

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem;
Częstokroć koty wyczuwają, że dorównują nam, jeśli nie przewyższają nawet. Toteż myśl o jedzeniu z miski postawionej na gazecie na podłodze w kuchni, podczas gdy sami jemy z talerzy przy stole, niezupełnie im odpowiada. Rzeczywiście, to zróżnicowanie pozycji kotów i ludzi jest szczególnie obraźliwe dla ogółu kotów i nie do przyjęcia dla kilku superwyrafinowanych. W rezultacie twój kot spędza niemało czasu starając się nie tylko odkryć, co jadasz, lecz także znaleźć sposób, jak wycyganić coś dla siebie. Gotowym środkiem przeciw temu jest faska zupy cebulowej. Kiedy kot spogląda na ciebie tak, jak gdybyś zatruł jego jedzenie, pozwól mu wskoczyć na stół i spróbować zupy. Aby zachować twarz, będzie musiał przynajmniej powąchać ją bardzo ostrożnie, po czym uzna całą sprawę za paskudny figiel i zaplanuje odwet. Mimo wszystko masz szansę zjeść zupę w spokoju, chociaż nieco napoczętą.

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem;
Ludzie sypiają. Koty sypiają także, lecz przeważnie tylko drzemią. Powiedzmy, że jest późna noc. Pan domu gasi światło w kuchni. Dostrzega, że kot śpi. Otwiera lodówkę i wsuwając lewą rękę po łokieć chwyta kurzą nogę, leżącą z tyłu na jednej z górnych półek. Przy tym zrzuca coś śliskiego, powiedzmy banan. Odwracając się poślizgnie się na nim, upuści gdzieś kurzą nogę i runie na podłogę z trzaskiem łamanej kości, Kiedy (i jeśli!) wstanie, zauważy, że kot wciąż śpi, kurzej nóżki natomiast nie można znaleźć. Dziwne.
Istotnie kot przebudził się, kiedy otworzyły się drzwi lodówki, po czym zapadł w sen i znów się zbudził, kiedy pan upadał. Obliczywszy z matematyczną dokładnością, że nie zostanie zmiażdżony, ocknął się po raz trzeci, by dostrzec kurzą nogę w locie, zręcznie odbić ją i odrzucić daleko pod lodówkę na później.

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem;
Koty są bardzo wybredne w kwestii miejsca do spania. Nie mogą spać w koszyku specjalnie nabytym w tym celu. Prawda, koszyk mógł być zaprojektowany z największą starannością, pod względem ortopedycznym skonstruowany tak, by zapobiegać skrzywieniu kręgosłupa, miękki, by zapewniać niezakłócony sen itd. Lecz koty nie lubią sypiać na uboczu, ponieważ musiałyby się wlec kawał drogi ze swoich kwater sypialnych do miejsca, gdzie coś się może wydarzyć. Jest to jedyny sposób zaspokojenia wrodzonej ciekawości. Dlatego też sypiają prawie wszędzie, gdzie istnieje możliwość jakiegoś zdarzenia. Jeśli zastaniesz kota śpiącego na krawędzi wanny i zbudzi się, kiedy wejdziesz, nie rób ani kroku dalej. Możliwe, że chce po prostu zobaczyć, co się stanie, gdy stąpniesz na kawałek mydła pośrodku podłogi.

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem;
Jeśli lekkomyślnie zdecydowałeś się wykąpać swego kota, zmień zamiar i nie czyń tego. Jeśli jednak trwasz uparcie w swym postanowieniu, weź mydło kąpielowe, do balii nalej wody starannie doprowadzonej do temperatury ciała kota, naszykuj ręcznik lub dwa, jodynę, nici chirurgiczne, gazę — nie od rzeczy byłaby też butelka brandy — i parę rękawic ochronnych. Możesz także zawiadomić najbliższego krewnego, jeśli naprawdę jesteś przewidujący.
Najpierw złap kota i wsadź do balii. Potem namydl go, jeśli jeszcze jesteś w stanie to zrobić, następnie spłucz, jeśli kot jest jeszcze w stanięto znieść.
Teraz wycieraj kota ostrożnie, aby krew nie kapała na czyste futerko. Potem możesz go puścić i wziąć sobie kieliszek brandy. Kot niezwłocznie znajdzie sobie dobre miejsce, gdzie zwinie się w kłębek i wybrudzi od ogona po czubek głowy, po czym wyliże się do czysta. To tak zmęczy koci język, że niejeden nie zamruczy miesiącami.

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem;
Koty dbają o swoje pazury i ostrzą je drapiąc nimi. Niektórzy ludzie uważają, że tylko pnie drzew nadają się do tego celu. Jest to dalekie od prawdy. Każdy kot zostałby natychmiast zbojkotowany przez kolegów, gdyby nie ostrzył pazurów o coś najlepszego. Toteż na czele listy jako polecane wyroby figurują: bielizna, portret rodzinny, obicia, batiki, satyna, kreacje Diora itp. Na samym końcu znajdują się kloce drewna i te nudne słupy ogłoszeniowe. Jeśli martwisz się, że twój kot obróci dom w perzynę, uspokój się. On tylko zrobi graty z jednego lub dwu mebli.

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem; Miłośników kota można z łatwością zidentyfikować bez żadnej pomocy z naszej strony. Nieważne, jak są ubrani, ich odzież zawsze wygląda na starą i znoszoną, prześcieradła wyglądają jak ręczniki kąpielowe, a ręczniki kąpielowe jak kolekcja wybrakowanej dzianiny.

Gurney Eric; Jak żyć z wyrachowanym kotem;
Typowym kocim nawykiem jest ciekawość. Ciekawość jest też ludzką skłonnością. A jednak koty są zadziwiająco stworzone do przejawiania ciekawości. Mają wspaniały słuch (oprócz tych momentów, kiedy się je wzywa do domu). Miękkie poduszeczki łap pozwalają im przechadzać się delikatnie, prawie bezszelestnie (z wyjątkiem chwil, kiedy próbujesz zasnąć). Tak więc koty mogą niepostrzeżenie podkradać się do każdego stworzenia. Pozwala to kotom widzieć rzeczy takimi, jakimi są, co czyni z nich wspaniałych przyrodników.

Eric Gurney „Jak żyć z wyrachowanym kotem”

Eric Gurney, Jak żyć z wyrachowanym kotem, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1990, 139 s.

Dawno temu, kiedy „Filipinka” nie była jeszcze klonem „Dziewczyny” czy innego „Bravo”, czytanie jej było samą przyjemnością. Pewnego razu wracając ze szkoły i czekając na autobus, który zawiezie mnie do domu, zaczęłam czytać o książce Erika Gurney’a „Jak żyć z wyrachowanym kotem”. Czytając fragmenty tej niewielkiej książeczki rechotałam jak szalona. Później przez lata szukałam tego quasiporadnika, ale były to czasy, kiedy w księgarniach trudno było o dobre książki.

Nieoczekiwanie Gurney’a zobaczyłam u Jagody. Przeczytałam w czasie choroby i muszę przyznać, że humor się nie przedawnił, a mnie jakoś łatwiej było chorować.

Gurney podszedł do tematu z dużym dystansem. Historia udomowienia kota według niego kończy się tak: „Kot dokonał oględzin swego nowego domu i niezwłocznie przepędził z jaskini wszystkie szczury i myszy. Jak tylko skończył z nimi, zajął się żywnością. To skłoniło człowieka do przeniesienia wszystkich rzeczy wyżej i, być może, doprowadziło do wynalezienia stołu, który odtąd miał się stać kością niezgody między kotem a człowiekiem.” Dalej mamy rozdziały o przysposobieniu kota, kąpaniu kota, przyjaźni kota z psem, spaniu kota i tak dalej. Porady i przykłady są napisane raczej ku rozbawieniu czytelnika, ale zawierają też dozę prawdy, bo który z kociarzy nie był budzony przez swego ulubieńca o czwartej rano? Który kociarz nie szukał takiego jedzenia dla kota, które by wreszcie ulubieńcowi posmakowało? Wreszcie – czyż w tajemniczych okolicznościach nie znikały kociarzom ich własne smakołyki, a przecież kot spał?

Pełna humoru i ciepła, książeczka Gurney’a jest lekturą obowiązkową dla kociarzy i uzupełniającą dla wszystkich kochających zwierzęta.

Moja ocena: 5.5