Eliot Pattison „Pan Śmierci”

Eliot Pattison, Pan Śmierci, Rebis, Poznań 2010, 374 s.

Kolejny odcinek przygód detektywa Shana, który tym razem musi pomóc w śledztwie chińskiemu aparatczykowi, pułkownikowi Tanowi, jeśli chce ujrzeć swego syna żywego. Pracę utrudnia mu oficjalny komunikat chińskiego rządu, który najpierw twierdzi, że jedna z zastrzelonych ofiar – amerykańska turystka – nadal żyje, a potem oskarża o zabójstwo mieszkańców lokalnej wioski, znanych ze swojej niechęci do barbarzyńskich Chińczyków…

Jak do tej pory, jest to ostatnia wydana w Polsce część o byłym inspektorze policji Shanie Tao Yu. Nie ma w „Panu Śmierci” mnichów, którzy dotychczas towarzyszyli Shanowi nieprzerwanie i w pewnym stopniu brak Lokesha i Genduna sprawił, że część ta wydaje się niepełna, pozbawiona istotnego wątku.

Pattison po raz kolejny wprowadził obcokrajowców, których postępowanie nie bardzo podoba się Chińczykom, ale już dewizy przez nich przywożone – jak najbardziej. Podejmuje też Pattison nową tematykę: nieekologiczne traktowanie największej góry świata: Czomolungmy. Pisze o tej stronie wspinaczek, o których milczą miłośnicy himalajskich wędrówek: o tonach śmieci zostawianych w drodze na szczyt, o wiecznym ruchu, który burzy spokój duchów ją zamieszkujących. Bo czyż można wierzyć obecnie w duchy i demony? Turyści i himalaiści traktują Czomolungmę albo jako atrakcję turystyczną, albo wyzwanie do odhaczenia, tak naprawdę bardzo mało osób stara się zrozumieć ludzi żyjących u stóp Himalajów, ich wierzenia i obawy. Nie sprzyja temu polityka rządu chińskiego, który gotów jest nawet na doprowadzenie do katastrofy ekologicznej w imię mamony.

Pisze też Pattison o „fabrykach yeti”, będących ośrodkami, gdzie chińscy pseudonaukowcy dokonują strasznych operacji na mózgach niepoprawnych politycznie więźniów, zmieniając ich w błąkające się, bezmyślne istoty. Odkrywa również tajemnicę związaną z jedną z najbardziej awanturniczych misji, jakie zlecił prezydent Franklin Roosevelt. W „Panu Śmierci” talent pisarza do snucia intryg i pomysłowych zbrodni ujawnił się w całej okazałości. Poznajemy ludzi żyjących u stóp świętej góry, ich zwyczaje i tradycje. Poznajemy też zasymilowanych do chińskich warunków Tybetańczyków, którzy ponad pragnienie autonomii stawiają spokojne (i wygodne) życie.

W przypadku historii o Shanie nie jest konieczna znajomość poprzednich części. Każda z nich jest odrębną, zamkniętą opowieścią. Nie są to jednak powieści akcji, raczej obyczajowe powieści z domieszką kryminału. Czyta się je dobrze, a przy tym można poznać prawdziwy świat Tybetu, który nie ogranicza się tylko do mnichów.

Polecam.

Moja ocena: 4.5

Eliot Pattison „Modlitwa smoka”

„Modlitwa smoka” to już piąta powieść Pattisona o byłym chińskim inspektorze Shanie i jego przyjaciołach – lamach. W „Modlitwie smoka” Shan musi uratować niewinnego człowieka oskarżonego o podwójne morderstwo i wyjaśnić kto zabija i okalecza (poprzez odcięcie dłoni) ludzi związanych z Górą Śpiącego Smoka.

U Pattisona kryminalna intryga jest tylko pretekstem do ukazania piękna i specyfiki Tybetu. Tak też dzieje się i w „Modlitwie…”. Owszem, Shan Tao Yun stara się znaleźć rozwiązanie zagadki, ale dzieje się to jakby na drugim planie. Na pierwszy plan bowiem wybija się analiza kulturoznawcza i antropologiczna Tybetańczyków i ich powiązań z… Indianami Nawaho. Pattison udziela czytelnikowi rzetelnej lekcji o przeszłości i wierzeniach obu narodów, roztacza przed czytelnikiem specyfikę myślenia Tybetańczyków i Indian, ich pojmowanie świata i świadomość, że przeszłość staje się coraz bardziej odległa. Nie jest to zatem typowy kryminał, gdzie zbrodnia jest najważniejsza.

Owszem, zbrodnia jest ważna. Jednakże odkrywanie kolejnych faktów staje się dla Pattisona pretekstem do pokazania, jak żyją Tybetańczycy zniewoleni przez Chińczyków, jak starają się dostosować aby przetrwać.

Istotna część opowieści dzieje się na Górze Śpiącego Smoka i trzeba przyznać, że wędrówki po korze Shanowi mógłby pozazdrościć sam Indiana Jones. Więcej nie zdradzę, powiem tylko, że Pattison mocno zawyżył poprzeczkę sam sobie. Nie dość, że umiał przystępnie przekazać istotne wiadomości, to jeszcze w subtelny sposób dodał trochę akcji i komercji na najwyższym (dosłownie też) poziomie.
Moja ocena: 5.5