Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Miłoszewski Zygmunt. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Miłoszewski Zygmunt. Pokaż wszystkie posty

piątek, 26 lutego 2016

Zygmunt Miłoszewski „Gniew”

Zygmunt Miłoszewski, Gniew, W.A.B., Warszawa 2014, 407 s.

25 listopada 2013 prokurator Teodor Szacki zostaje wezwany do zrujnowanego bunkra koło poniemieckiego szpitala miejskiego. W czasie robót drogowych odnaleziono tam stary szkielet. Szacki bezrefleksyjnie „odfajkowuje Niemca”, jak się tutaj nazywa wojenne szczątki, i każe przekazać je uczelni medycznej, gdzie wiecznie brakuje eksponatów do celów dydaktycznych. Nie przypuszcza, że to, co wydawało się końcem rutynowej procedury, jest początkiem najtrudniejszej sprawy w jego prokuratorskiej karierze. Sprawy, która pozbawi go prawniczego dystansu, zmusi do wyborów ostatecznych i okaże się ostatnim dochodzeniem prokuratora Teodora Szackiego.

Gniew – chyba każdy zna to uczucie. Ja też poczułam gniew, kończąc powieść Miłoszewskiego. Fala zachwytów i krytyki przetoczyła się nad ostatnią częścią trylogii o Teodorze Szackim już jakiś czas temu, niniejszych kilka zdań będzie zatem raczej moją subiektywną opinią niż recenzją jako taką.
„Gniew” zaczyna się z przytupem. Akcja rozwija się dobrze, choć odniesienia do życia prywatnego Szackiego nużą po prostu. Miłoszewski zarysowuje intrygę, zaciekawia i nagle... wykonuje woltę i wszystko zmierza do wydumanego finału. Samo zaś zakończenie jest zwykłą kpiną z czytelnika i jego oczekiwań. Co to miało niby być?! Ukazanie, że autorowi wszystko wolno, łącznie z przyprawieniem gęby czytelnikowi? Miłoszewski pomylił gatunki. I wkurzył mnie. Zresztą wkurzył mnie już wcześniej, od chwili porwania można było przeczuć, że autor nie ma pomysłu na opowieść i zaczyna udziwniać na siłę, bronić się przeciwko schematom rządzącym kryminałami czy thrillerami, jak zwał tak zwał. Dreszcze mnie przechodziły, owszem, ale ze zdumienia, że można tak skopać niezły w sumie pomysł.
Po „Uwikłaniu”, które mnie urzekło i po „Ziarnie prawdy” stanowiącym thriller niemalże idealny, „Gniew” okazał się wielkim rozczarowaniem. I tyle.
Moja ocena: 2

niedziela, 18 maja 2014

Zygmunt Miłoszewski „Ziarno prawdy”

Zygmunt Miłoszewski, Ziarno prawdy, W.A.B., Warszawa 2011, 399 s.

Jest wiosna 2009 roku, prokurator nie pracuje już w Warszawie, pożegnał się z przeszłością i karierą, by przenieść się do Sandomierza. Tu zaczyna „nowe wspaniałe życie", ale dość szybko spotyka go rozczarowanie. W obcej i nieprzyjaznej rzeczywistości rozgoryczony Szacki prowadzi śledztwo w sprawie dziwacznego morderstwa, którego ofiara to sandomierska działaczka społeczna, kobieta szanowana i ceniona, o nieskazitelnej reputacji. Dochodzenie napotyka piętrzące się przeszkody i ścianę milczenia, a jednocześnie towarzyszy mu gorączka medialna. Ważnym kontekstem staje się bolesny splot relacji polsko-żydowskich oraz historia, która wydarzyła się przeszło sześćdziesiąt lat wcześniej...

„Ziarno prawdy” jest jeszcze lepsze niż „Uwikłanie” jeśli chodzi o wątek kryminalny. Spokojny Sandomierz i krwawa zbrodnia na niewinnej kobiecie. I chalef znaleziony obok niej, sugerujący podtekst żydowski. Śledztwo staje się przez to bardzo medialne, a Szacki musi poradzić sobie i z rozgłosem, i małomiasteczkową zmową milczenia. Sandomierz jest miastem uroczym, kojarzącym z „Ojcem Mateuszem”, na tyle małym, że nie ma tu anonimowości wielkomiejskiej, właściwie wszyscy się znają i wszystko o sobie wiedzą. Rzecz w tym, że nie bardzo chcą się swą wiedzą dzielić z obcymi, a za takiego uważany jest Szacki. Krok po kroku prokurator walczy z nieufnością i stara się dociec prawdy. Tymczasem musi współpracować z ponurym inspektorem Wilczurem i prokuratorką Barbarą Sobieraj, która bardzo dobrze znała ofiarę.
Styl prozy Miłoszewskiego jest zadziornie inteligentny, porównania błyskotliwe, obrazowe i niewymuszone. Czytając: „Wilczur (...) wyglądał teraz jak brzydszy i bardziej zniszczony brat Keitha Richardsa” od razu staje przed oczyma pocięta przez czas i wyniszczona alkoholem buziulka gitarzysty Stonesów. Chwilami bywa zgryźliwy, jak w czasie rozmowy Szackiego z księdzem, lub dosadny – wystarczy wspomnieć gorącą przemowę asystentki w IPN, ale przez większość czasu Miłoszewski jest rzeczowy i ścisły. Bohaterowie „Ziarna prawdy” uwikłani są w nienawiść, antysemityzm, zdradę i miłość. Są zadawnione żale, nie zawsze chlubne momenty w polskiej historii i drugie dno opowiadanej historii. Czytelnik do końca trzymany jest w napięciu.
I właściwie to by wystarczyło. Niestety autor dodaje też erotyczne rozterki prokuratora, które niepotrzebnie zwalniają tempo książki, przynudzają i czynią z Szackiego małomiejskiego playboya. Gdyby nie te osobiste, acz zbędne fragmenty, „Ziarno prawdy” byłoby kryminałem doskonałym. Nie zmienia to faktu, że jestem oczarowana prozą Miłoszewskiego, jej świeżością, ironią, znajomością historii i ogólną erudycją i trzymaniem się z dala od przestępczości zorganizowanej. Niecierpliwie czekam na kolejną, niestety podobno ostatnią część z prokuratorem Szackim „Na czerwonej ziemi”.
Polecam.
Moja ocena: 5.5

niedziela, 30 marca 2014

Zygmunt Miłoszewski „Uwikłanie”

Zygmunt Miłoszewski, Uwikłanie, W.A.B., Warszawa 2009, 352 s.

Warszawa, czerwiec 2005 roku. W zabudowaniach klasztornych w centrum miasta odbywa się niekonwencjonalna terapia grupowa, której uczestnicy wcielają się w rolę bliskich. Po wyjątkowo intensywnej sesji jeden z pacjentów zostaje zamordowany. Czy sprawcą jest któryś z uczestników terapii? A może motywu należy szukać wśród osób, które przedstawiali? Kluczem do zagadki wydaje się przeszłość ofiary i tym tropem podąża prowadzący śledztwo prokurator Teodor Szacki. Są jednak sekrety, których nie odkrywa się bezkarnie - rodzinne tajemnice strzeżone są przez siły potężniejsze niż rodzina.

W końcu przeczytałam kryminał polskiego autora, który mnie znudził po pierwszych dziesięciu stronach, gdzie nie pojawia się mafia rosyjska, nie ma mowy o przestępczości zorganizowanej, a zbrodnia jest początkiem trudnego, acz ciekawego śledztwa. Mało tego, „Uwikłanie” czytałam z rosnącą przyjemnością i zaciekawieniem.
Prokurator Teodor Szacki, niezbyt zadowolony ze swego życia rodzinnego spełnia się w pracy, która chwilami przypomina orkę na ugorze. Warszawa jest miastem, gdzie wciąż popełnia się przestępstwa i wykroczenia. Facetem od czarnej roboty jest jego przyjaciel policjant Oleg Kuzniecow. Jest to chyba pierwsza para „detektywów” w postsocjalistycznej Polsce. Jednocześnie jest to zapis ich męskiej przyjaźni.
Szacki nie jest wypranym z uczuć automatem, aczkolwiek chce być postrzegany jako polska kopia beznamiętnego i chłodnego Clinta Eastwooda, to ma stanowczo zbyt ludzkie odruchy, aby być „zimnym szeryfem”: widok zwłok pomimo lat pracy w prokuraturze nadal przyprawia go o mdłości, ludzkie nieszczęście podciąga pod paragraf kierując się własnym rozumieniem dobra i nie jest też obojętny na kobiece wdzięki. Akurat ten ostatni wątek mógłby sobie Miłoszewski darować. Kryzys wieku średniego wypada mało przekonująco i niepotrzebnie przedłuża fabułę, zamiast skupić się na samej akcji. A ta jest fantastyczna! Morderstwo niemożliwe do popełnienia – tak można nazwać śmierć jednego z uczestników terapii. Sprawa z pozoru prosta, zaczyna rzucać coraz dłuższy cień. W końcu pojawiają się wątki z IPN-em w tle i szarymi eminencjami PRL-u. Dodajmy do tego opisy charakteryzujące poszczególne dni, odniesienia do spraw ogólnie pamiętanych, do polityków i sportu i mamy kryminał w polskich realiach co się zowie.
Rozwiązanie zagadki jest niebanalne, acz koniec końców wydaje się, że Miłoszewski aż przedobrzył. Wydaje się, że autor sam nie mógł się zdecydować komu zbrodnię przypisać. W efekcie areszt warszawskiej prokuratury stał się dość zatłoczonym miejscem. Nie narzekam jednak, bo już dawno nie czytałam polskiego kryminału, który epatowałby taką świeżością i nie uciekałby w odrealniony świat. Warszawa Miłoszewskiego to miasto, jakie znamy z migawek w dziennikach, jakie znają jej mieszkańcy. Miasto – brzydkie i głośne, małostkowe i zagubione, pełne zmęczonych ludzi i karierowiczów stawiających wszystko na jedną kartę. Miasto prawdziwe.
Moja ocena: 5.5