Mark Billingham „Naśladowca”

Mark Billingham, Naśladowca, G+J, Warszawa 2012, 380 s.

Raymond Garvey w okrutny sposób zamordował kilka kobiet. Schwytany i osadzony w więzieniu umiera po nieudanej operacji guza mózgu. Jego historia, krwawa i brutalna, daje początek nowej serii zabójstw. Piętnaście lat później pojawia się kolejny morderca, który bierze za cel dzieci ofiar Gurveya. Jest przebiegły, bezlitosny i niepohamowany, a na miejscu zbrodni pozostawia fragmenty starego rentgenowskiego zdjęcia. Inspektor Tom Thorne, który dochodzi do siebie po rodzinnej tragedii, musi jak najszybciej odnaleźć i zapewnić bezpieczeństwo pozostałym przy życiu dzieciom i odkryć tożsamość zwyrodnialca – zuchwałego, genialnego seryjnego zabójcy, z jakim Thorne nie miał wcześniej do czynienia. W tej grze nic nie jest tym, czym się wydaje…

Mark Billingham odpuścił sobie epatowanie kuriozalnym zainteresowaniem Thorne’a muzyką country. W porównaniu do natłoku artystów i tytułów w „Uprowadzonym”, w „Naśladowcy” hobby inspektora ukazane jest gdzieś w tle. I niewątpliwie wychodzi to powieści na dobre. Równie dobrym posunięciem było ukazanie prywatnej tragedii dwojga ludzi i tego, że w obliczu zbrodni policjant musi odwiesić swe prywatne smutki na kołek i zabrać się do roboty.

Początkowo morderstwa następują niemalże jedno za drugim. Billingham zasypuje czytelnika masą informacji, prowadzi od jednego miejsca zbrodni do drugiego i całość zaciekawia, wciąga i przeraża. A potem następuje moment, od którego cała akcja zaczyna być nieprawdopodobna, rozdmuchana i naciągana. Śledząc poczynania naśladowcy łatwo jest się zorientować, kto stoi za zbrodniami i wówczas książka zaczyna nudzić, a do końca – daleko. Thorne okazuje się irytująco ślepy na pewne wskazówki i uparcie dąży fałszywym tropem.

Czytało się „Naśladowcę” raz bardziej, raz mniej przyjemnie. Zabrakło jednak wnikliwszej analizy psychologicznej, wszystko ślizga się po powierzchni uczuć i emocji. „Naśladowca” jest poprawnie napisanym thrillerem, ale nie porywa. Ot, taki zabijacz czasu w długie, zimowe wieczory.

Moja ocena: 3.5

Andrea Maria Schenkel „Dom na pustkowiu”

Andrea Maria Schenkel, Dom na pustkowiu, Sonia Draga, Katowice 2008, 198 s.

Obsypany wieloma nagrodami kryminał od 2006 roku nieprzerwanie królujący na niemieckich listach bestsellerów. Prawie milion sprzedanych egzemplarzy!! Na skraju lasu, daleko od wsi, mieszka zamożna rodzina Dannerów. Mieszkańcy domu na pustkowiu uchodzą za odludków i dziwaków, dlatego początkowo nikogo nie dziwi, gdy przestają się pokazywać we wsi, nie przychodzą na mszę i nie posyłają dzieci do szkoły. Dopiero po jakimś czasie ludzi zaczyna intrygować nagłe zniknięcie całej rodziny.

Książka mnie poraziła, te wielkie litery niczym w elementarzu, całość złożona w typowy sposób miałaby zapewne zaledwie 70 stron i byłaby dłuższym opowiadaniem, a nie jakąś powieścią.

Treść jest równie obrzydliwa, co smutna. I chociaż to niewiarygodne – również przegadana. Pani Schenkel udzieliła głosu tylu postaciom, że zakrawało to na rozszczepienie osobowości autorki. I nie wszystko było potrzebne, nie wszystko miało swój cel literacki. Wydaje się, że chwilami autorka nie miała pomysłu i na treść, i na samą siebie.

Reklamowany jako kryminał „Dom na pustkowiu” właściwie kryminałem nie jest. Ot, główni bohaterowie snują swoje myśli lub opowieści skupiając się przede wszystkim na izolacji, egoizmie, awersji do innych. Świat małej wsi zachłystuje się ksenofobią i klaustrofobią. Występek jest normą, ale podświadome poczucie winy każe milczeć na ten temat, odwracać głowę, nie zauważać. A osoby winnego zbrodni nikt wyraźnie nie wytknie palcem.

Jak w wielu przypadkach, tak i u pani Schenkel: pomysł był dobry. Fatalnie zawiodło wykonanie.

Moja ocena: 1

Piotr Sarzyński „Leksykon samobójców”

Piotr Sarzyński, Leksykon samobójców, Iskry, Warszawa 2002, 358.

Samobójstwo to zjawisko towarzyszące ludzkości na przestrzeni dziejów. W jednych kulturach uznawano je za czyn bohaterski, w innych okrywało hańbą. Bywało wołaniem o pomoc, ofiarą składaną na ołtarzu dobra ludzkości, buntem przeciw niegodziwości świata. Popełniali je możni i biedacy, władcy i niewolnicy, ludzie sławni i przeciętni.
„Leksykon samobójców” to zbiór ponad 490 biogramów ludzi, którzy sami zadali sobie śmierć. To postaci historyczne, biblijne, mitologiczne i literackie.

Nie mogę pozbyć się wrażenia, że w tym leksykonie najlepszy jest wstęp. Piotr Szarzyński napisał bardzo dobre wprowadzenie do historii samobójstwa, ukazał je i stosunek władz do niego na przestrzeni wieków. W starożytności samobójstwo nie spotykało się z żadnymi sankcjami karnymi, a Seneka napisał poradnik dla samobójców, coby nie popełniali błędów i mogli rozstać się z życiem w godny i szybki sposób. W Biblii samobójstwo też nie było potępiane, a na kartach świętej księgi chrześcijan czterech mężczyzn postanowiło samodzielnie rozstać się życiem. Najbardziej znany z nich to Judasz. Jego śmierć postrzegana była jako kara za popełnioną zdradę, a nie grzech jako taki. Dopiero w czterysta lat później, w IV wieku naszej ery, kościół postanowił uznać odebranie sobie życia za przestępstwo. Po niecałych stu pięćdziesięciu lata również normy prawne dołączyły do stanowiska kościoła. Najwięcej do powiedzenia o takiej formie śmierci mieli teologowie chrześcijańscy, szczególnie Tomasz z Akwinu.

Ludzie zdecydowani na przerwanie swego życia potrafili być jednak tak zdesperowani, że nie przerażało ich potępienie ze strony kościoła. Zdarzało się, że uparcie powtarzali nieudaną próbę i doprowadzali ją do definitywnego końca.

Sarzyński opisuje najbardziej znane samobójstwa tak ludzi żyjących naprawdę, jak i postaci literackich czy operowych. Nie skupia się na sposobie rozstania się z naszym ziemskim padołem, ale podaje również przyczyny. Czasami, jak w przypadku Tytusa Pomponiusza Attyka, były one kuriozalne (uznał, że pozbawienie się życia będzie najskuteczniejszym lekiem na chorobę, na którą zapadł), czasami jednak chodziło o kwestie moralne, na przykład Kurt Gerstein od 1942 roku próbował powiadomić aliantów o sposobach eksterminacji Żydów przez swych nazistowskich współziomków, był jednak ignorowany tak przez dyplomatów świeckich, jak i kościelnych. Zabił się z poczucia winy, że nie potrafił nagłośnić ogromu zbrodni hitlerowców.

Sarzyński wykonał naprawdę dobrą pracę. Zabrakło mi jednak postaci związanych z muzyką. Nie ma biogramu Iana Curtisa z Joy Division, nie ma słowa o Michaelu Hutchence z INXS, zabrakło Jima Morrisona z The Doors. Zapewne i ja przeoczyłam inne nazwiska, które powinny znaleźć się w leksykonie. Ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby książkę uzupełnić i wznowić, bo choć specyficzna to lektura, to jednak ciekawa.

Polecam: 4.5

Mo Hayder „Rytuał”

Mo Hayder, Rytuał, Sonia Draga, Katowice 2010, 407 s.

W majowy wtorek tuż po lunchu policyjny nurek Phoebe Marley zaciska dłoń na ludzkiej ręce.

Już sam fakt, że ręce nie towarzyszy reszta ciała, jest wystarczająco niepokojący. Co gorsza, następnego dnia policja znajduje drugą rękę. Obie niedawno amputowano, a śledczy mają powody przypuszczać, że amputowano je za życia ofiary.

Komisarz Jack Caffery, właśnie oddelegowany do Wydziału Kryminalnego Policji w Bristolu, próbuje zapomnieć o klęskach osobistych życia w Londynie. Od lat prześladowany poczuciem winy po zniknięciu brata, szuka mężczyzny, który ostatnio opuścił więzienie, mężczyzny, który sypia pod gołym niebem i wędruje po kraju, nękany wspomnieniami o straszliwej zbrodni.

To już standard, że detektyw musi zmagać się z własnymi demonami. I tylko od autora zależy czy te demony czytelnika znudzą, czy wciągną i poruszą. Nie inaczej rzecz ma się z Jackiem Cafferym. Ucieczka z Londynu do cichego Bristolu, poczucie winy, bolesna przeszłość. A jednak nie trąci to kliszą, nie irytuje.

Akcja jest spójna, logiczna i wciąga. Mo Hayder dorzuca też garść wiadomości na temat nurkowania, religii i wierzeń afrykańskich, oraz specyficznej bristolskiej atmosfery. Świat ukazany w „Rytuale” jest niejednoznaczny i daleki od obrazu sielskiej angielskiej prowincji. Nie błądzimy po wrzosowiskach i klifach, lecz po miejscach występku i enklawach, które zazwyczaj turyści zazwyczaj omijają szerokim łukiem. I tylko Polak o imieniu Ivan jest zgrzytem, bo w życiu nie słyszałam, aby w Polsce ktoś tak się nazywał. Studia nad Muti i Bwiti przesłoniły autorce o wiele bliższą, europejską rzeczywistość.

Ale chętnie sięgnę i po inne książki Mo Hayder. Spodobał mi się jej styl pisania.

Polecam: 4

Glenn Puit „Wiedźma”

Glenn Puit, Wiedźma, Hachette Polska, Warszawa 2010, 328 s.

W lutym 2001 roku policja odkryła ciało Christine Smith. Jej zwłoki w zaawansowanym stanie rozkładu leżały w kuble na śmieci zamkniętym w schowku na terenie Las Vegas...
Nie żyła już od lat. Obok tej prowizorycznej trumny śledczy znaleźli książki o czarach i satanizmie. Szybko zidentyfikowano właścicielkę feralnego schowka numer 317. Była nią Brookey Lee West, córka denatki i utalentowana autorka książek technicznych z Krzemowej Doliny. Śledztwo ujawniło jeszcze więcej szokujących informacji – szlak zbrodni ciągnął się od Nevady po Kalifornię i w ciągu dwóch dekad mógł pochłonąć życie wielu osób, w tym jej męża i brata.
Oto makabryczna i zaskakująca historia oparta na wywiadach z samą skazaną, kobietą, która musiała zabijać...

Nie podobała mi się ta książka. Przede wszystkim czułam się tak, jakbym czytała jakiegoś szmatławca w stylu „Faktu” czy „Super Expressu”, a biję się w piersi, raz miałam taką szmatę w dłoni. Glenn Puit, jakoby ceniony dziennikarz, a pisze opowieści pełne brudu, prymitywne, odwołujące się do najniższych instynktów człowieka i o takich opowiadające. Takie... szmatławe.

Z kolei początek odnoszący się do Las Vegas wydaje się pisany przez średnio zdolnego ucznia podstawówki. Nie ma w sobie żadnego polotu, bigla, nic co oddałoby chociaż ułamek barwności i zepsucia Miasta Grzechu. A im dalej – tym gorzej. Owszem, opis odkrycia zwłok Christine Smith jest drastyczny, równie drastyczne, co niewyraźne są zdjęcia z miejsca zbrodni. Ale... nic z tego nie wynika. Jest tak, że Puit epatuje ohydą na pierwszych stronach, aby przyciągnąć uwagę czytelnika. Potem zaś cofa się w czasie i zaczyna opowiadać historię rodziny Smith i West. I chociaż nie ma już trupiej mazi, rozkładających się zwłok, to opowieść naprawdę zaczyna przypominać horror. Molestowanie seksualne, alkoholizm, potem czczenie szatana. Gdzieś po drodze próba zabójstwa, sierociniec, narkotyki... Jednym słowem wszelaka patologia w służbie pewnej amerykańskiej rodziny.

Christine Smith – rodzicielka oskarżonej Brookey Lee West - była psychopatką i najgorszą z możliwych matką. Alkoholiczka, prostytutka, zabójczyni chwaląca się niedoszłym zabójstwem. Takiej sąsiadki nie życzę nikomu. Wraz z córką, która kochała ją miłością rozpaczliwą acz chorą, tworzyły tandem niespotykany. I w sumie nie wiadomo, która bardziej zasłużyła na miano „wiedźmy”, bo obie miały nierówno pod sufitem.

Kwestia satanizmu i rzucania uroków potraktowana jest marginalnie. Jeśli nawet West interesowała się tym nadmiernie, Puit nie potrafił tego uwypuklić, odpowiednio nakreślić. W ogóle czytając książkę Puita trudno pozbyć się wrażenia, że w gruncie rzeczy czuje sympatię do Brookey Lee West, współczuje jej dzieciństwa, które rzutowało na dalsze jej życie. Odmalowuje ją jako osobę spokojną, o artystycznych zainteresowaniach. Tymczasem szukając zdjęcia West, natrafiłam na artykuł z „Las Vegas Review-Journal” z zeszłego roku, gdzie opisana była próba ucieczki tej „uciśnionej kobiety”. I tym akcentem pozwolę sobie zakończyć.

A książkę Puita można sobie darować. Jest przereklamowana i przekłamana. I wcale nie odpowiada na pytanie, dlaczego kobieta musiała zabijać!

Moja ocena: 1

Charlotte Brontë „Shirley”

Charlotte Brontë, Shirley, MG, Warszawa 2011, 640 s.

Borykający się z przeciwnościami losu młody przedsiębiorca, Robert Moore, sprowadza do swej fabryki nowoczesne maszyny, czym naraża się lokalnej ludności do tego stopnia, że doczekuje się zamachu na swoje życie. By ratować podupadający interes, Moore rozważa poślubienie zamożnej i dumnej Shirley Keeldar, mimo że jego serce należy do nieśmiałej Caroline, żyjącej w całkowitej zależności od swego stryja. Tymczasem Shirley zakochana jest w ubogim Louisie, który zajmuje posadę guwernera w rodzinie jej wuja. Choć Louis odwzajemnia jej uczucie, ambicja i świadomość przepaści majątkowej, która ich dzieli nie pozwalają mu się do tego przyznać. „Shirley”, napisana przez Charlotte Brontë zaraz po „Dziwnych losach Jane Eyre”, to pełna pasji opowieść o konflikcie klas, płci i pokoleń, toczącym się wśród wrzosowisk północnej Anglii i na tle niespokojnej epoki wojen napoleońskich.

Przez dziesiątki lat Charlotte Brontë była postrzegana jako autorka jednej powieści. I chociaż teraz Wydawnictwo MG zdecydowało się na wydanie i innych utworów panny Brontë, nie ma zmiłuj, czytelnik nie uniknie porównywania czy to „Profesora”, czy „Villette”, czy „Shirley” właśnie do losów Jane Eyre.

Chociaż w „Shirley” jest mowa o miłości, temat ten został przesunięty na dalszy plan. Jakby wszystko co było tajemniczego, romantycznego i wzniosłego w związku dwojga ludzi, Charlotte Brontë już napisała w dziele swego życia. Tym razem ważniejsze okazało się skupienie na obyczajowym aspekcie życia. Istotne jest ukazanie przemian dokonujących się w przemyśle, starcia nowego i starego myślenia odnośnie wytwórstwa, parcia ku większej produkcji. I chociaż bohaterom powieści zdarza się spacerować po wrzosowiskach, i są fragmenty poświęcone uczuciom, to największy nacisk panna Brontë kładzie na opisaniu zwyczajnego życia, ukazaniu związków międzyludzkich, zależności jednych od drugich.

To co zwraca szczególną uwagę, to język – piękny, bogaty, czysto literacki. Dbałość o formę i czytelnika. Dbałość o styl. Mocno zarysowane postaci, wyraziste i pełne dynamiki, kobiety nie siedzą cicho gdzieś w kącie, lecz starają się wziąć przeznaczenie w swoje ręce, pozostają przy tym nieskazitelnie kobiece, wdzięczne i wrażliwe.

Tak się już teraz nie pisze. „Shirley” jest lekturą niezwykłą, pozwalającą nie tylko odpocząć od trosk dnia dzisiejszego, ale również zabierającą nas w przeszłość, do dziewiętnastowiecznej Anglii opisanej w żywy i nadobny sposób.

Moja ocena: 4.5

Brent W. Jeffs „Stracony chłopiec”

Brent W. Jeffs, Stracony chłopiec, Videograf II, Katowice 2010, 288 s.

Książka przybliża nieznaną bliżej polskiemu czytelnikowi społeczność wiernych Fundamentalistycznego Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich - poligamicznego odłamu Kościoła mormońskiego(FLDS) w Stanach Zjednoczonych. Jej autor, Brent Jeffs, wychował się w jednej z wpływowych rodzin w Kościele, będąc bratankiem uwięzionego obecnie proroka, Warrena Jeffsa. Niezwykle ciekawe, a zarazem niepojęte są opisy życia we wspólnocie: z jednym ojcem, trzema matkami (w tym jedną biologiczną), i kilkunastoma braćmi i siostrami, w domu odgrodzonym wysokim murem od reszty społeczeństwa.
Tytuł książki jest nieprzypadkowy, ponieważ Brent - w dzieciństwie molestowany – dołączył później do grona straconych chłopców, wykluczonych z Kościoła pod byle pretekstem i w najmniejszym stopniu nieprzygotowanych na samodzielne życie. Miał jednak więcej szczęścia niż jego dwaj bracia, którzy, nie radząc sobie z dorosłością, popadli w uzależnienie od narkotyków i zmarli. Miał również na tyle siły, by pokonać traumę z dzieciństwa i przeciwstawić się złu w Kościele, z którego wyszedł. Jego historia jest budująca, ponieważ pokazuje, że człowiek może przezwyciężyć demony przeszłości, jeśli będzie otwarty na miłość...

Czy pod koniec XX wieku ktoś jeszcze wierzy w piekło? Że tylko jego wspólnota będzie zbawiona, a wszyscy inni, jakieś sześć miliardów ludzi, zostaną odesłani sprzed bram tego specyficznego nieba z kwitkiem? Że posiadanie jak największej ilości żon, kosztem uczucia i do nich, i do dzieci, kosztem godnego życia, przyczyni się do zbawienia?

Okazuje się, że nadal wielu jest takich, którzy wierzą w objawienia Josepha Smitha. Najczęściej mormoni kojarzą się nam z wielożeństwem, czyli po prostu poligamią i tym, że nie piją alkoholu, kawy, herbaty, nie palą. Patrząc z boku wydają się ludźmi bogobojnymi i spokojnymi. Ale niektórzy poszli o krok dalej i stworzyli Fundamentalistyczny Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, jakoby bardziej mormoński niż sam Joseph Smith, a pod świętoszkowatą powierzchnią bulgotała niemoralność, zakłamanie, koszmarne warunki bytowe i nieprzystosowanie do życia. Opowiedzieć o tym zdecydował się Brent Jeffs, będący potomkiem proroka o królewskiej (według wyznawców FLDS) krwi.

Ojciec Jeffsa miał cztery żony, kilkanaścioro dzieci i prominentną pozycję w kościele, byli tak biedni, że nawet bieliznę matki kupowały im w lumpeksach. Żyli nadzieją na lepsze życie po śmierci, karmieni coraz to bardziej ortodoksyjnymi wymysłami Warrena Jeffsa – przywódcy FLDS. W obliczu nadchodzącej apokalipsy mieli być coraz bardziej doskonali i boscy, aby przetrwać. Z programów telewizyjnych dozwolone było oglądanie wiadomości i tylko wiadomości. Książki w szkole objęte były prymitywną cenzurą – nieprawomyślne teksty wycięto nożyczkami, a usunięte fragmenty z zakresu biologii, geografii czy fizyki wyjaśniano za pomocą religijnego bełkotu. W iście nazistowskim stylu – zakazane książki palono.

Można zrozumieć jeszcze obsesję na punkcie Boga, ale zapychając sobie usta słowami o zbawieniu, Warren Jeffs był zwykłym zboczeńcem. Pedofilem wykorzystującym małe dzieci. Brent Jeffs doświadczył tego po raz pierwszy gdy miał pięć lat. Potem regularnie był gwałcony przez przywódcę kościoła.

Zarówno on, jak i niektórzy jego bracia zostali wykluczeni z FLDS. Naraz stanęli oko w oko z prawdziwym życiem, z problemami, z alkoholem, narkotykami i samotnością. Pozbawieni byli jakiegokolwiek oparcia w rodzinie. Zresztą im mniej mężczyzn we wspólnocie, tym lepiej dla mężczyzn, którzy pozostali, tym więcej kobiet mogli poślubić i sobie podporządkować. Nagła wolność „straconych chłopców” doprowadzała ich najczęściej na skraj depresji i nałogów. Miotali się między tym, co wynieśli z domu, a tym jak religię pojmują mniej fundamentalistycznie nastawieni chrześcijanie.

Brent Jeffs daje świadectwo jak bardzo religia może przypominać sektę, jak bardzo niszczy jednostkę. Polecam.

Moja ocena: 4

Nicci French „Złap mnie nim upadnę”

Nicci French, Złap mnie nim upadnę, Świat Książki, Warszawa 2010, 318 s.

Osaczona kobieta. Pasjonujący thriller psychologiczny pary autorów piszącej pod pseudonimem Nicci French, znanej m.in. z bestsellerów "Fatalna namiętność", "Czerwony pokój" i "W sieci strachu". Trudno oderwać się od tej powieści, zaskakującej do ostatniej strony jak korowód dziwnych zdarzeń, które zaczynają przytrafiać się bohaterce. Holly Kraus, bizneswoman, kobieta sukcesu, żyje szybko, mocno i pewnie. Energią zdumiewa zarówno swego ukochanego męża Charliego, jak i Meg, partnerkę w interesach. Podziwiają ją znajomi. Ale od pewnego czasu dzieje się coś niepokojącego: Holly wydaje się, że jest śledzona, ktoś zaczyna się od niej domagać pieniędzy, najbliżsi zaczynają tracić do niej cierpliwość... Co się właściwie dzieje? Popadła w kryzys nerwowy, czy grozi jej realne niebezpieczeństwo?

No proszę, jednak można napisać coś, co nie jest gniotem. Zasada czytania co najmniej dwóch książek jednego autora przydaje się szczególnie wtedy, gdy pierwsze spotkanie było mało udane (vide: „Bezpieczny dom”).

Czytając „Złap mnie nim upadnę” miałam dziwne wrażenie, że opowieść o Holly Kraus przypomina zjazd na kwasie. Bohaterka, niby zwyczajna, pełna wigoru i zapału, zaczyna w pewnym momencie doświadczać niezbyt przyjemnych incydentów, gdzieś po drodze gubi się pomiędzy rzeczywistością a nadinterpretacją faktów. Jakby bezwiednie przyjmowała LSD. Świat wokół niej wydaje się coraz mniej rzeczywisty i przyjazny, zewsząd czyhają pułapki, a uporządkowane życie jest tylko wspomnieniem.

Można zacząć się bać. Bo jest coś gorszego od świadomości, że popada się w obłęd? Samotność, utrata pracy, rozpad związku – to się może przydarzyć każdemu, zawsze można racjonalnie rozłożyć przyczyny i skutki na czynniki pierwsze, przyjrzeć się chłodnym okiem i coś temu zaradzić. Ale jak zaradzić szaleństwu rozwijającemu się w mózgu? Jak poradzić sobie z niepewnością czy to świat oszalał, czy my? Autorzy ukrywający się pod pseudonimem Nicci French błyskotliwie sobie poradzili z postawionym zadaniem. Dreszcze zgrozy przechodziły mnie w czasie czytania i co jakiś czas musiałam upewniać siebie, że ja to ja.

Polecam.

Moja ocena: 4

Nicci French „Bezpieczny dom”

Nicci French, Bezpieczny dom, Świat Książki, Warszawa 2002, 304 s.

Do miasteczka Stamford sprowadza się z Londynu Samantha Laschen, specjalizująca się w leczeniu stresu pourazowego. Zamierza napisać książkę na ten temat, a także otworzyć w miejscowym szpitalu oddział leczenia takich zaburzeń. Tuż po jej przyjeździe do Stamford zamordowani zostają prezes dużej firmy farmaceutycznej i jego żona. Ich córkę Fin, znalezioną z podciętym gardłem, udaje się uratować. Dziewczyna jest jednak w głębokim szoku i nie potrafi udzielić żadnej informacji. Policja obawia się, że grozi jej niebezpieczeństwo. Prosi więc doktor Laschen, aby w tajemnicy udzieliła dziewczynie schronienia w swoim domu, a jednocześnie próbowała pomóc jej wrócić do równowagi psychicznej. Samantha godzi się, aby Fin zamieszkała z nią i z jej kilkuletnią córeczką. Nie przewidziała tylko, niestety, że to raczej jej potrzebna będzie pomoc psychiatry, gdy odkryje ponurą prawdę, jaka kryje się za tymi morderstwami.

Pomysł był ciekawy. I na pomyśle się skończyło, bo zawiodło wykonanie. Styl narracji irytował, bohaterowie denerwowali, a fabuła dość szybko stała się przewidywalna. Opowieść przeznaczona jest dla bardzo niewymagającego czytelnika. Autorzy bez końca wałkują jeden temat od różnych stron, do znudzenia i łopatologicznie tłumaczą, że dom powinien być bezpiecznym miejscem, a nie jest. Główna bohaterka jest naiwna i chwilami przygłupia. I tak dalej i bez końca.

Spodziewałam się ciekawej książki. Dostałam półprodukt, do tego z zakalcem.

Moja ocena: 1

Majgull Axelsson „Kwietniowa czarownica”

Majgull Axelsson, Kwietniowa czarownica, W.A.B., Warszawa 2002, 490 s.

Według skandynawskich wierzeń ludowych "wiosenne" czarownice potrafią wcielać się w inne istoty i działać za ich pośrednictwem. Taką moc ma dotknięta porażeniem mózgowym Desirée. Matka nie mogła jej wychowywać, choć wzięła pod opiekę trzy inne dziewczęta. Skazana na szpitalny żywot bohaterka stopniowo uczy się porozumiewać z otoczeniem i wykorzystywać swoją nieprzeciętną inteligencję. Pod koniec życia nawiązuje osobliwy kontakt z przybranymi siostrami, by zrozumieć swój los i zarazem wpłynąć na ich życie. Niezwykłe zdolności Desirée oraz skomplikowane historie jej matki i sióstr są tematem tej obszernej, wielowątkowej, ale przez cały czas trzymającej w napięciu, pasjonującej opowieści.

Axelsson łączy wierzenia skandynawskie z pełną dramatyzmu prozą. Przypomina w tym Isabel Allende północy, o czym już wcześniej wspominałam. Ale to tylko luźne skojarzenie, bo i sceneria jest inna, i bohaterki.

Zagłębiając się w powieść Axelsson wkraczamy do krainy pełnej kobiecych dramatów, niepowodzeń i smutku. Krainy, w której nigdy nie zagości uśmiech, nie rozświetli słońce. Mamy kobietę, która przygarnęła trzy dziewczynki, dała im dom i miłość. Dziewczyny różniły się od siebie jak noc od dnia i tak już zostało. Kiedy dorosły, każda poszła w swoją stronę, wybrała inną drogę życiową. Najstarsza została lekarzem, średnia – fizykiem, najmłodsza zaś upodobniła się do biologicznej matki zatracając się w alkoholu. Chociaż same by tego nie przyznały, łączył je smutek i niemożność poradzenia sobie z traumą z dzieciństwa. Ich relacje z ludźmi naznaczone są bólem przeszłości, w codziennym życiu miotają się w celi więzienia swego umysłu i nie potrafią ułożyć sobie relacji z innymi. Odrzucone jako dzieci wciąż to odrzucenie odczuwają nie potrafiąc docenić rzeczy najważniejszej: swego zdrowia.

Bo jest i czwarta kobieta. Chora na porażenie mózgowe, nieprzeciętnie inteligentna i zamknięta w kalekim ciele, równie samotna i nieszczęśliwa jak przybrane siostry. Ma w sobie moc „kwietniowej czarownicy”, obserwuje kobiety, które doświadczyły miłości od osoby, która ją porzuciła. Cóż za ironia losu sprawiła, że powodowana społecznymi uwarunkowaniami w Szwecji lat pięćdziesiątych, matka rozstaje się z kalekim dzieckiem, a potem stara się zagłuszyć wyrzuty sumienia przygarniając dzieci potrzebujące pomocy.

Nie jest to opowieść lekka, ale czyta się ją jednym tchem zagłębiając się w życiowe rozterki bohaterek. Proza Axelsson jest niesamowita, słowa dopasowane do siebie tak idealnie, że przypominają puzzle zwane życiem.

Polecam.

Moja ocena: 5.5

* * *

Axelsson Majgull; Kwietniowa czarownica;
Wymyte ciało, wyprane ciuchy i nieład w mieszkaniu – to jest to. Wysprzątane wszystkie kąty stanowiły świadectwo drobnomieszczańskiej pedanterii. Albo jeszcze gorzej: proletariackiego prostactwa. Tylko ten, kto ma coś do ukrycia, przesadnie dba o czystość.

Axelsson Majgull; Kwietniowa czarownica;
Zaletą ludzi nieprzyjemnych bywa to, że można w ich towarzystwie opuścić gardę i pozwolić sobie na podobne zachowanie.

Axelsson Majgull; Kwietniowa czarownica;
Przyszło mi żyć w czasach nieuznających smutku, w czasach poszukujących problemów. Z problemami jest łatwiej, można im zaradzić. Smutki trzeba przeżyć, poza tym udzielają się innym i budzą lęk, dlatego ludzie gotowi są na wszystko , byle tylko je w innych uśmierzać. Kłamią. Moralizują. Zagłuszają krzykiem i donośnym śmiechem.

Axelsson Majgull; Kwietniowa czarownica;
Każdy powinien mieć prawo wznieść pięść ku niebu na oczach całego świata, złorzeczyć i przeklinać, krzyczeć i miotać się, wierzgać i walić rękami w ziemię, i płakać, dopóki oczy nie pozbędą się wszystkich łez. Dopiero wtedy można zobaczyć świat, można śledzić wzrokiem mrówkę dźwigającą źdźbło trawy, można się pogodzić z tym, że choć więcej od życia nie dostaniemy, i tak to, co mamy, to też dużo. Dopiero wtedy można zrozumieć, że samo istnienie jest szczęściem.

Axelsson Majgull; Kwietniowa czarownica;
Jeśli ktoś nie jest najważniejszy dla swojej matki, nigdy nie będzie się naprawdę liczył dla innych. Nawet dla siebie.