Małgorzata Warda „Dziewczynka, która widziała zbyt wiele”

Małgorzata Warda, Dziewczynka, która widziała zbyt wiele, Prószyński i S-ka, Warszawa 2012, 317 s.

Aaron i Ania są dla siebie całym światem. Kiedy ich matka zaczyna chorować, trafiają pod opiekę ciotki. Jej dom, który dziewczynka pamięta jako niezwykle piękny, wypełniony sztuką i antycznymi meblami, staje się miejscem przemocy i dramatycznej walki. Kto ochroni rodzeństwo, gdy wszystkie granice zostaną przekroczone? Czy dziecięca wyobraźnia Ani pozwoli jej zapomnieć o wydarzeniach w zamkniętym pokoju? Czy Aaronowi uda się ochronić swoją siostrę?

Może jestem uprzedzona do prozy pani Wardy... wciąż nie potrafię zapomnieć o jej „inspiracji” historią Nataschy K., wciąż to we mnie siedzi i podgryza.

Z „Dziewczynką, która widziała zbyt wiele” jest podobnie, też siedzi we mnie i też mnie podgryza. Ten tytuł iście Larssonowski, ta fabuła tak skomplikowana i naszpikowana miłością braterską i przemocą, że chwilami aż nieprawdopodobna. To znajdowanie sensacji wręcz na siłę i piętrzenie tajemnic tylko po to, aby podbechtać najniższe instynkty czytelnika.

Jest tak, jakby pani Warda nie potrafiła poradzić sobie z własnymi pomysłami, przerastają ją. Szkoda, bo sam tekst pisany jest piękną polszczyzną, styl nie razi udziwnieniami i lektura jako taka mogłaby być najczystszą przyjemnością. Emocje mogłyby grać na odczuciach czytelnika, wzruszać i niepokoić. Ale wszystko to niknie przy tym podgryzaniu, że „coś” jest nie tak, że skala nieprawdopodobieństwa została przekroczona... Takie są moje odczucia.

Moja ocena: 4

Arnaldur Indriðason „Głos”

Arnaldur Indriðason, Głos, W.A.B., Warszawa 2011, 344 s.

Akcja powieści obejmuje kilka dni przed Bożym Narodzeniem i rozgrywa się w dużym hotelu w Reykjaviku, gdzie doszło do zabójstwa portiera. W tej nietypowej sytuacji, aby być bliżej miejsca zbrodni, komisarz zamieszkuje w pokoju hotelowym, skądinąd niezbyt komfortowym. Erlendurowi jest to nawet na rękę, bo nastrój ma bardzo nieświąteczny... Indriðason stworzył przekonującą fabułę, z ciekawymi i wyrazistymi postaciami, z pasjonującym i drobiazgowym śledztwem Erlendura.

Imiona niczym z powieści fantasy, ale konwencja ta sama, bo nie ważne, czy jesteśmy w USA, Szwecji czy na Islandii – policjant musi być rozwiedziony i mieć niepoukładane życie.

Indriðason spójnie poprowadził akcję, wprowadził różnorodne postaci i dodatkowo ukazał specyfikę islandzkiej stolicy. „Głos” napisany jest w klaustrofobicznym klimacie, większość tego klasycznego kryminału dzieje się w ponurym hotelu. Ale i Reykjavik nie przypomina europejskich miast skrzących się bożonarodzeniowymi iluminacjami, jest równie miniaturowy jak i cała (w większości wyludniona) Islandia. Są za to istotne tematy: przemoc, narkomania, schizofrenia i jasny przekaz, że nawet w mikrokosmosie islandzkim nie żyje się najszczęśliwiej pod słońcem. Ukazanie życia i trosk zwykłych Islandczyków to jest to, co urzekło mnie najbardziej. Tylko te imiona...

„Głos” ma w sobie to coś. Chciałabym więcej, ale w tutejszej bibliotece kryminał Indriðasona jest samotnym reprezentantem literatury islandzkiej.

Moja ocena: 4.5

Susan Hill „Kobieta w czerni”

Susan Hill, Kobieta w czerni, Amber, Warszawa 2012, 254 s.

Spowity mgłą i tajemnicą Dom na Węgorzowych Moczarach góruje nad omiatanymi przez morskie wichry bagnami, odcięty od świata i niedostępny, gdy fale przypływu pochłoną Ławicę Dziewięciu Topielców – jedyną drogę, jaka łączy go z lądem.
Arthur Kipps, młody notariusz z Londynu, przyjeżdża na pogrzeb samotnej właścicielki domu, by uporządkować pozostawione przez zmarłą papiery. Nie wie jeszcze, co wydarzyło się przed laty w domu i na otaczających go bagnach. Nie wie, kim jest kobieta w czarnej sukni, która ukazuje mu się z oddali. Lecz wkrótce odkryje przerażający sekret Domu na Węgorzowych Moczarach i pojmie, jak straszliwą zapowiedzią jest pojawienie się kobiety w czerni…

Zacznę od końca, od tego co mi się nie podobało: wydanie. Duże litery, szerokie marginesy, ozdóbki w nagłówku i stopce. Tekst w tym wszystkim ginął, a wraz z tekstem – treść. Dodajmy do tego niechlujną redakcję, mnóstwo literówek i „połkniętych” wyrazów i zamiast przyjemności czytania mamy mękę przedzierania się przez poszczególne zdania.

Sama opowieść jest taka sobie. Niezbyt przyjemna, pełna nazw własnych chwilami tak pretensjonalnych, jakby wymyślała je Ania Shirley i stanowczo zbyt zagmatwana w stosunku do opisywanej rzeczywistości. Przerażający sekret, straszliwa zapowiedź są tylko chwytami marketingowymi, bo cała tajemnica i gotyckość opowieści gubi się w dywagacjach narratora.

Gdyby nie pomysł zrealizowania filmu z Danielem Radcliffem, zapewne na polskim rynku długo by jeszcze można czekać na ukazanie się powieści. Filmu nie oglądałam, bo dla mnie (jak pewnie dla większości widzów), Radcliffe na zawsze pozostanie tym, który walczył Sami Wiecie z Kim.

W sumie w powieści Susan Hill najlepszy jest koniec. I to nie dlatego że wreszcie można przestać męczyć oczy ozdóbkami wymyślonymi przez niespełnionych operatorów DTP (to ludzie odpowiedzialni za składanie i wygląd każdej książki, którą bierzemy do rąk); to dlatego że autorka się postarała. Kilkaset stron niższych i wyższych lotów, a potem: bum! – Susan Hill wali czytelnika obuchem w głowę końcówką godną mistrzów suspensu.

Moja ocena: 3.5

Majgull Axelsson „Lód i woda, woda i lód”

Majgull Axelsson, Lód i woda, woda i lód, W.A.B., Warszawa 2010, 552 s.

„Lód i woda, woda i lód” to napisana z rozmachem historia rodzinnych napięć, rozłamów i tragedii, które infekują kolejne pokolenia. Historia sióstr, które z wiekiem stają się sobie obce, i matek odrzucających swoje dzieci. Oto bohaterowie książki: Susanne, która jest córką Inez. Inez, która jest siostrą bliźniaczką Elsie. Elsie, która jest matką Bjorna. Bjorn, dla którego prawdziwą matką jest Inez, ponieważ Elsie nie starczyło sił, by podjąć trud wychowania syna. Miłość, której tak bardzo brakuje wszystkim bohaterom, jest przede wszystkim miłością matczyną. Matki odrzucają swoje dzieci, a te nie potrafią przekazać miłości dalej. Wycofują się ze świata, w którym się nie odnajdują i nawet jeśli odnoszą wielki sukces, jak w przypadku Bjorna, staje się to początkiem katastrofy. Susanne może wyrwać się z zaklętego kręgu. Wprawdzie uciekła przed swoim życiem na pokład arktycznego lodołamacza, ale właśnie tam, nieopodal bieguna północnego, dostaje szansę, by poznać i zaakceptować miłość, a także by zmierzyć się ze swoim lękiem i upiorami z przeszłości.

Nie napiszę wiele o tej książce. Po prostu mi się niesamowicie spodobała, wręcz mnie urzekła! Czy to historia Susanne, gdzie Axelsson dała tak poetycki opis łamania kry i spotkanie z niedźwiedziem polarnym, że sama zapragnęłam rzucić wszystko, i uciec od kłopotów na koło podbiegunowe; czy też historia Inez -podobnie jak ona, mam chwile zwątpienia i pragnienia, aby stanąć na stole, tupać nogami i krzyczeć co sił w płucach: „Nie chcę! Nie chcę! Nie chcę!”

Jest też historia Bjorna. Gwiazda muzyki – to nie brzmi dziwacznie w przypadku Amerykanów czy Brytyjczyków, wszędzie indziej trąci to nieporozumieniem. Aczkolwiek Szwedzi nieźle sobie radzą w tym muzycznym wyścigu szczurów. To raz. Będzie drobna dygresja. To dwa. Koniec pierwszej połowy lat dziewięćdziesiątych zapisał się w pamięci ówczesnych dwudziestokilkulatków śmiercią Kurta Cobaina z Nirvany i zaginięciem Richarda Edwardsa z Manic Street Preachers. Śmierć Amerykanina spotkała się z niespotykanie większym odzewem niż rozwianie się w powietrzu walijskiego muzyka. Mnie jednak to drugie wydarzenie zafrapowało o wiele bardziej. Śmierć jest czymś ostatecznym, widać zwłoki, jest konkretna data, kiedy skończyło się życie. I chociaż śmierć otwiera ranę smutku, to przecież rana ta zagoi się wcześniej czy później. Natomiast los zaginionego jest jedną wielką niewiadomą – czy żyje, czy popełnił samobójstwo, czy, niczym rodem z thrillera Kinga, jest przetrzymywany przez „największą fankę”. Ślady zazwyczaj prowadzą donikąd i choć z czasem trzeba się pogodzić z faktem, że zaginięcie stanowiło preludium do śmierci, to przecież nigdy nie będzie tego wiadomo na pewno. I właśnie taki los przyprawia mnie o dreszcze i zgrozę. Właśnie w takiej konwencji opisana jest katastrofa Bjorna.

Axelsson w niesamowicie dojrzały sposób ukazuje, jak bardzo człowiek potrzebuje miłości. Nie ociera się o ckliwy romans ani bajeczkę familijną. Rodzinie z jej powieści daleko do obrazka z reklamy, uśmiechniętych, pustych twarzy. Czy to w ogóle jeszcze rodzina? Odpowiedź znajduje się w powieści.

Polecam.

Moja ocena: 5.5

* * *

Axelsson Majgull; Lód i woda, woda i lód;
W ogóle co można robić w znanych miejscach poza postaniem i popatrzeniem na nie przez chwilę. Pozwolić czasowi, by płynął, pozwolić sekundom i minutom, by tykały i mijały, pozwolić podprowadzić się nieco bliżej grobu i wielkiego zapomnienia.

Doris Lessing „Pamiętnik przetrwania”

Doris Lessing, Pamiętnik przetrwania, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007, 
298 s.

W postapokaliptycznym świecie, gdzie miasta terroryzują gangi, a barbarzyńskie rządy sprawuje przemoc, o przetrwanie musi walczyć każdy człowiek, nawet dzieci, które niekiedy okazują się okrutniejsze od dorosłych.
To właśnie w takiej rzeczywistości splatają się ze sobą losy pewnej kobiety i kilkunastoletniej dziewczynki...
Czy ucieczka z takiego piekła jest możliwa? I czy koszmarny świat tak wirtuozersko odmalowany przez Lessing rzeczywiście różni się od naszego świata?
„Pamiętnik przetrwania” Doris Lessing określała jako "próbę autobiografii", lecz jest to przede wszystkim przejmująca, magiczna, nie pozbawiona ironii powieść o ponurej przyszłości i o tym, co może uchronić człowieka przed ostateczną zagładą.

Od pierwszych stron narzuciła mi się wizja przygnębiającej przyszłości już wcześniej sygnalizowana w innych angielskich powieściach i filmach. Poruszając się po świecie Doris Lessing miałam chwilami przed oczyma „Ludzkie dzieci”, szaro-zakratowany świat pełen przemocy i strachu. Chowanie się we własnych czterech ścianach, ograniczenie kontaktów z innymi do minimum. Kiedy rządzi przemoc, zwykły człowiek nie ma z nią szans, ustępuje w naiwnej nadziei, że za drzwiami własnego mieszkania odnajdzie wytchnienie i spokój.

A potem zjawia się dziewczynka. I okazuje się, że człowiek jest zwierzęciem stadnym, lepiej znosi przeciwności losu mając towarzystwo i cel w życiu. Nawet jeśli towarzystwem jest dziecko, a celem – zdobycie dlań pożywienia i patrzenia, jak dorasta i pragnie odejść w nieznane wraz z jednym z gangów. Bohaterka bacznie obserwuje młodość przystosowującą się do powstałych warunków i udowadnia po raz kolejny truizm, że człowiek jest w stanie znieść wszystko.

Chwilami powieść staje się retrospektywna, zbacza ku onirycznym wędrówkom po znajomych przestrzeniach z przeszłości. Te fragmenty są niczym ucieczka w normalność, momenty wytchnienia od koszmaru rzeczywistości, a zarazem to specyficzne miejsce ma dać bohaterce siły na dalszą walkę o ludzką godność.

Piękna, magiczna proza. Polecam.

Moja ocena: 5

* * *

Lessing Doris; Pamiętnik przetrwania;
Kto jeszcze umie tak płakać? Na pewno nie stara kobieta. Łzy starości są żałosne, nieszczęśliwe, nie ma nic gorszego od nich. One jednak nie domagają się sprawiedliwości, zbyt wiele się nauczyły, nie ma w nich tego przepastnego wymiaru upływającej krwi. Dziecko potrafi płakać, jak gdyby przypadało mu w udziale całe cierpienie samotności wszechświata – ale w centrum płaczu kobiety nie stoi ból, nie, jest to ostateczna akceptacja zła. Tak było, jest i musi być zawsze, mówią te zamknięte, roniące łzy oczy, to kołyszące się ciało, ten smutek. Tak, smutek – opłakiwanie.

Lisa Gardner „Trzecia ofiara”

Lisa Gardner, Trzecia ofiara, Amber, Warszawa 2001, 255 s.

Strzelanina w szkole podstawowej w spokojnym miasteczku w Oregonie. Są zabici i ranni. Mieszkańcy żądają najwyższej kary dla oskarżonego. Rainie Conner, policjantka prowadząca śledztwo, podejrzewa jednak, że prawdziwym zabójcą jest ktoś inny. Ale nie wie, że morderca wciąż krąży w pobliżu. I że jest coraz bliżej swojej następnej ofiary..

To jest taka bardziej lajtowa wersja „Dziewiętnastu minut” Picoult, bardziej komercyjna. Gdyby Lisa Gardner zdecydowała się na bardziej rozbudowaną treść, pogłębienie psychologicznego tła, dorzuciła kilka mądrości i powstałaby całkiem dobra powieść o rozchwianiu emocjonalnym nastolatków, ich rozpaczy i desperacji, które prowadzą do zbrodni tak typowych w Stanach Zjednoczonych.

Chociaż Gardner stworzyła typowy thriller, jest to pomimo wszystko istotna książka. Właśnie ze względu na temat. I chociaż zazwyczaj autorkę wrzucam do szufladki z napisem: „kryminał/ thriller”, to tym razem większą uwagę zwracałam na to, co autorka chciała przekazać między wersami. Pojęcie ofiary było niejednoznaczne, podobnie jak pojęcie winowajcy. Gardner ukazała (po raz kolejny), jak dużo zła, nienawiści i zazdrości tkwi w niepozornych, spokojnych wydawałoby się, ludziach. Świetnie napisane.

Polecam.

Moja ocena: 4.5

Mark Billingham „Naśladowca”

Mark Billingham, Naśladowca, G+J, Warszawa 2012, 380 s.

Raymond Garvey w okrutny sposób zamordował kilka kobiet. Schwytany i osadzony w więzieniu umiera po nieudanej operacji guza mózgu. Jego historia, krwawa i brutalna, daje początek nowej serii zabójstw. Piętnaście lat później pojawia się kolejny morderca, który bierze za cel dzieci ofiar Gurveya. Jest przebiegły, bezlitosny i niepohamowany, a na miejscu zbrodni pozostawia fragmenty starego rentgenowskiego zdjęcia. Inspektor Tom Thorne, który dochodzi do siebie po rodzinnej tragedii, musi jak najszybciej odnaleźć i zapewnić bezpieczeństwo pozostałym przy życiu dzieciom i odkryć tożsamość zwyrodnialca – zuchwałego, genialnego seryjnego zabójcy, z jakim Thorne nie miał wcześniej do czynienia. W tej grze nic nie jest tym, czym się wydaje…

Mark Billingham odpuścił sobie epatowanie kuriozalnym zainteresowaniem Thorne’a muzyką country. W porównaniu do natłoku artystów i tytułów w „Uprowadzonym”, w „Naśladowcy” hobby inspektora ukazane jest gdzieś w tle. I niewątpliwie wychodzi to powieści na dobre. Równie dobrym posunięciem było ukazanie prywatnej tragedii dwojga ludzi i tego, że w obliczu zbrodni policjant musi odwiesić swe prywatne smutki na kołek i zabrać się do roboty.

Początkowo morderstwa następują niemalże jedno za drugim. Billingham zasypuje czytelnika masą informacji, prowadzi od jednego miejsca zbrodni do drugiego i całość zaciekawia, wciąga i przeraża. A potem następuje moment, od którego cała akcja zaczyna być nieprawdopodobna, rozdmuchana i naciągana. Śledząc poczynania naśladowcy łatwo jest się zorientować, kto stoi za zbrodniami i wówczas książka zaczyna nudzić, a do końca – daleko. Thorne okazuje się irytująco ślepy na pewne wskazówki i uparcie dąży fałszywym tropem.

Czytało się „Naśladowcę” raz bardziej, raz mniej przyjemnie. Zabrakło jednak wnikliwszej analizy psychologicznej, wszystko ślizga się po powierzchni uczuć i emocji. „Naśladowca” jest poprawnie napisanym thrillerem, ale nie porywa. Ot, taki zabijacz czasu w długie, zimowe wieczory.

Moja ocena: 3.5

Andrea Maria Schenkel „Dom na pustkowiu”

Andrea Maria Schenkel, Dom na pustkowiu, Sonia Draga, Katowice 2008, 198 s.

Obsypany wieloma nagrodami kryminał od 2006 roku nieprzerwanie królujący na niemieckich listach bestsellerów. Prawie milion sprzedanych egzemplarzy!! Na skraju lasu, daleko od wsi, mieszka zamożna rodzina Dannerów. Mieszkańcy domu na pustkowiu uchodzą za odludków i dziwaków, dlatego początkowo nikogo nie dziwi, gdy przestają się pokazywać we wsi, nie przychodzą na mszę i nie posyłają dzieci do szkoły. Dopiero po jakimś czasie ludzi zaczyna intrygować nagłe zniknięcie całej rodziny.

Książka mnie poraziła, te wielkie litery niczym w elementarzu, całość złożona w typowy sposób miałaby zapewne zaledwie 70 stron i byłaby dłuższym opowiadaniem, a nie jakąś powieścią.

Treść jest równie obrzydliwa, co smutna. I chociaż to niewiarygodne – również przegadana. Pani Schenkel udzieliła głosu tylu postaciom, że zakrawało to na rozszczepienie osobowości autorki. I nie wszystko było potrzebne, nie wszystko miało swój cel literacki. Wydaje się, że chwilami autorka nie miała pomysłu i na treść, i na samą siebie.

Reklamowany jako kryminał „Dom na pustkowiu” właściwie kryminałem nie jest. Ot, główni bohaterowie snują swoje myśli lub opowieści skupiając się przede wszystkim na izolacji, egoizmie, awersji do innych. Świat małej wsi zachłystuje się ksenofobią i klaustrofobią. Występek jest normą, ale podświadome poczucie winy każe milczeć na ten temat, odwracać głowę, nie zauważać. A osoby winnego zbrodni nikt wyraźnie nie wytknie palcem.

Jak w wielu przypadkach, tak i u pani Schenkel: pomysł był dobry. Fatalnie zawiodło wykonanie.

Moja ocena: 1

Piotr Sarzyński „Leksykon samobójców”

Piotr Sarzyński, Leksykon samobójców, Iskry, Warszawa 2002, 358.

Samobójstwo to zjawisko towarzyszące ludzkości na przestrzeni dziejów. W jednych kulturach uznawano je za czyn bohaterski, w innych okrywało hańbą. Bywało wołaniem o pomoc, ofiarą składaną na ołtarzu dobra ludzkości, buntem przeciw niegodziwości świata. Popełniali je możni i biedacy, władcy i niewolnicy, ludzie sławni i przeciętni.
„Leksykon samobójców” to zbiór ponad 490 biogramów ludzi, którzy sami zadali sobie śmierć. To postaci historyczne, biblijne, mitologiczne i literackie.

Nie mogę pozbyć się wrażenia, że w tym leksykonie najlepszy jest wstęp. Piotr Szarzyński napisał bardzo dobre wprowadzenie do historii samobójstwa, ukazał je i stosunek władz do niego na przestrzeni wieków. W starożytności samobójstwo nie spotykało się z żadnymi sankcjami karnymi, a Seneka napisał poradnik dla samobójców, coby nie popełniali błędów i mogli rozstać się z życiem w godny i szybki sposób. W Biblii samobójstwo też nie było potępiane, a na kartach świętej księgi chrześcijan czterech mężczyzn postanowiło samodzielnie rozstać się życiem. Najbardziej znany z nich to Judasz. Jego śmierć postrzegana była jako kara za popełnioną zdradę, a nie grzech jako taki. Dopiero w czterysta lat później, w IV wieku naszej ery, kościół postanowił uznać odebranie sobie życia za przestępstwo. Po niecałych stu pięćdziesięciu lata również normy prawne dołączyły do stanowiska kościoła. Najwięcej do powiedzenia o takiej formie śmierci mieli teologowie chrześcijańscy, szczególnie Tomasz z Akwinu.

Ludzie zdecydowani na przerwanie swego życia potrafili być jednak tak zdesperowani, że nie przerażało ich potępienie ze strony kościoła. Zdarzało się, że uparcie powtarzali nieudaną próbę i doprowadzali ją do definitywnego końca.

Sarzyński opisuje najbardziej znane samobójstwa tak ludzi żyjących naprawdę, jak i postaci literackich czy operowych. Nie skupia się na sposobie rozstania się z naszym ziemskim padołem, ale podaje również przyczyny. Czasami, jak w przypadku Tytusa Pomponiusza Attyka, były one kuriozalne (uznał, że pozbawienie się życia będzie najskuteczniejszym lekiem na chorobę, na którą zapadł), czasami jednak chodziło o kwestie moralne, na przykład Kurt Gerstein od 1942 roku próbował powiadomić aliantów o sposobach eksterminacji Żydów przez swych nazistowskich współziomków, był jednak ignorowany tak przez dyplomatów świeckich, jak i kościelnych. Zabił się z poczucia winy, że nie potrafił nagłośnić ogromu zbrodni hitlerowców.

Sarzyński wykonał naprawdę dobrą pracę. Zabrakło mi jednak postaci związanych z muzyką. Nie ma biogramu Iana Curtisa z Joy Division, nie ma słowa o Michaelu Hutchence z INXS, zabrakło Jima Morrisona z The Doors. Zapewne i ja przeoczyłam inne nazwiska, które powinny znaleźć się w leksykonie. Ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby książkę uzupełnić i wznowić, bo choć specyficzna to lektura, to jednak ciekawa.

Polecam: 4.5

Mo Hayder „Rytuał”

Mo Hayder, Rytuał, Sonia Draga, Katowice 2010, 407 s.

W majowy wtorek tuż po lunchu policyjny nurek Phoebe Marley zaciska dłoń na ludzkiej ręce.

Już sam fakt, że ręce nie towarzyszy reszta ciała, jest wystarczająco niepokojący. Co gorsza, następnego dnia policja znajduje drugą rękę. Obie niedawno amputowano, a śledczy mają powody przypuszczać, że amputowano je za życia ofiary.

Komisarz Jack Caffery, właśnie oddelegowany do Wydziału Kryminalnego Policji w Bristolu, próbuje zapomnieć o klęskach osobistych życia w Londynie. Od lat prześladowany poczuciem winy po zniknięciu brata, szuka mężczyzny, który ostatnio opuścił więzienie, mężczyzny, który sypia pod gołym niebem i wędruje po kraju, nękany wspomnieniami o straszliwej zbrodni.

To już standard, że detektyw musi zmagać się z własnymi demonami. I tylko od autora zależy czy te demony czytelnika znudzą, czy wciągną i poruszą. Nie inaczej rzecz ma się z Jackiem Cafferym. Ucieczka z Londynu do cichego Bristolu, poczucie winy, bolesna przeszłość. A jednak nie trąci to kliszą, nie irytuje.

Akcja jest spójna, logiczna i wciąga. Mo Hayder dorzuca też garść wiadomości na temat nurkowania, religii i wierzeń afrykańskich, oraz specyficznej bristolskiej atmosfery. Świat ukazany w „Rytuale” jest niejednoznaczny i daleki od obrazu sielskiej angielskiej prowincji. Nie błądzimy po wrzosowiskach i klifach, lecz po miejscach występku i enklawach, które zazwyczaj turyści zazwyczaj omijają szerokim łukiem. I tylko Polak o imieniu Ivan jest zgrzytem, bo w życiu nie słyszałam, aby w Polsce ktoś tak się nazywał. Studia nad Muti i Bwiti przesłoniły autorce o wiele bliższą, europejską rzeczywistość.

Ale chętnie sięgnę i po inne książki Mo Hayder. Spodobał mi się jej styl pisania.

Polecam: 4