Ray Bradbury, 451 stopni Fahrenheita, Solaris, Stawiguda
2008, 220 s.
Po niebie latają odrzutowce z głowicami atomowymi, ludzie
spędzają czas przed telewizyjnymi ścianami, a strażacy – zamiast gasić –
wzniecają pożary. Najchętniej palą książki…do tego zostali powołani.
451 stopni Fahrenheita to temperatura, w której zaczyna
palić się papier.
Dobra dystopia nie jest zła!
Po lekturze powieści przedstawiającej fikcyjny świat, gdzie
to co wartościowe jest niszczone i panuje zamordyzm totalny; wracam do rzeczywistości
z poczuciem ulgi i naładowana pozytywnie. Na nowo potrafię się cieszyć nawet
najdrobniejszym, wydawałoby się, wydarzeniem: uśmiechem sąsiadki, promieniem
słońca na twarzy, spacerem do biblioteki. Jak ja lubię tutejszą bibliotekę!
Lubię łazić między ciasno ustawionymi półkami, czytać tytuły, dotykać grzbietów
książek, potem niespiesznie decydować o tym, które z nich zabiorę do siebie. W
moim domu też wszędzie panoszą się książki (i dziecięce zabawki), niektóre
drzemią w szafie lub w komodzie, inne wędrują po półkach regałów. Nie
chciałabym spędzać połowy swego życia w pomieszczeniu, gdzie na regałach stoją
kryształy a centralnym punktem jest wielki plazmowy telewizor. To nie moja
bajka.
A teraz wyobraźcie sobie świat bez książek, których nie tylko
czytanie jest zakazane, ale również posiadanie! Nie ma odprężenia w ciszy i
spokoju, skupienia na lekturze, przeżyć duchowych, nie ma smutku ani radości,
bo człowiek jest zdegradowany do roli biernej i podporządkowanej jednostki. Wyobraźcie
sobie świat, w którym najważniejszy element wyposażenia domu stanowi wielki
ekran skąd bez końca płyną bezwartościowe, przeżute na papkę wiadomości lub
rozrywka mająca zaspokoić najniższe instynkty, byleby tylko człowiek nie myślał
i nie zastanawiał się nad sobą i otaczającą o mentalną pustką. Wyobraźcie sobie
stałe zagrożenie atomowe.
W takim otoczeniu żyje Guy Montag zajmujący się wzniecaniem
pożarów. Wydaje się być uczłowieczonym robotem, nie zastanawia się, nie podważa
rozkazów. Do czasu. A kiedy ów czas nadchodzi, wątpliwości narastają,
doprowadzają do zmiany punktu widzenia i pragnienia, aby poczuć czym jest
życie, w którym dostępna jest literatura. W Montagu budzą się uczucia,
wspomnienia i... bunt. W mrocznym, wydawałoby się pogrążonym w wiecznej
ciemności świecie, Guy Montag przechodzi na drugą stronę barykady by odnaleźć swe
człowieczeństwo.
Podobnie jak „Rok 1984” Orwella i „Pianola” Vonneguta, „451
stopni Fahrenheita” powstało w niedługi czas po II wojnie światowej, w czasie nasilonej,
schizofrenicznej przemocy nakręcanej przez Stalina u kresu życia. Bradbury
przedstawił swoją wizję w sposób najbardziej brutalny. Jeśli świat Orwella był
ponury i szary, to świat Bradbury’ego pochłaniał ogień i promieniowanie.
Wszystko jednak sprowadzało się do nieustannej kontroli nad ludźmi.
I chociaż w obecnych czasach książki (jeszcze) są dobrem
ogólnym, samoloty z bombami atomowymi nie latają nad nam głową, to mentalna
papka z telewizora już nas atakuje i ogłupia. Może warto zastanowić się dwa
razy, nim naciśnie się pilota od telewizora?
Moja ocena: 5
* * *
Bradbury Ray; 451° Fahrenheita;
Dobrzy pisarze często dotykają życia. Przeciętni zaledwie je muskają.
Beznadziejni – gwałcą je i zostawiają muchom na żer.
Bradbury Ray; 451° Fahrenheita;
To pozytywny aspekt umierania: gdy nie ma się nic do stracenia, można sobie pozwolić
na każde ryzyko.
Bradbury Ray; 451° Fahrenheita;
Patrz na wszystko zdumionymi oczami, żyj, jakbyś za dziesięć sekund miał paść
trupem. Przyjrzyj się światu. Jest bardziej fantastyczny niż jakikolwiek pomysł
zrealizowany w fabryce. Nie proś o gwarancje, nie żądaj uwierzytelnienia, bo
takiego zwierzęcia nigdy nie było. A gdyby istniało, to byłoby krewniakiem
wielkiego leniwca, który dzień w dzień wisi na gałęzi głową w dół i przesypia
życie. Do diabła, potrząśnij tym zwierzęciem, strąć leniwca na tyłek.